Βρετανία – Ε.Ε.: Κρίσιμη σύνοδος κορυφής στις Βρυξέλλες για μια νέα συμφωνία μετά το Brexit

Η στενότερη συνεργασία σε μια σειρά από νευραλγικούς τομείς αλλά και σημαντικές οικονομικές συμφωνίες αποτελούν τον στόχο της σημερινής συνόδου κορυφής Ηνωμένου Βασιλείου – Ευρωπαϊκής Ένωσης που πραγματοποιείται στις Βρυξέλες.
Το Ηνωμένο Βασίλειο και η ΕΕ έχουν δεσμευτεί να πραγματοποιούν ετήσιες συνόδους κορυφής, ώστε να ενισχύσουν τη σχέση τους, όπως αυτή διαμορφώθηκε μετά το Brexit. Πρόκειται για τη δεύτερη τέτοια συνάντηση, με κύριο στόχο να ολοκληρωθούν οι διαπραγματεύσεις για τις συμφωνίες που είχαν εξαγγελθεί στην πρώτη σύνοδο, τον Μάιο του 2025.
Τότε, τη Βρετανία είχε εκπροσωπήσει ο πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ. Η φετινή συνάντηση είχε αρχικά προγραμματιστεί για τον Ιούλιο, αλλά αναβλήθηκε μετά την παραίτησή του, ώστε ο νέος πρωθυπουργός Άντι Μπέρναμ να έχει χρόνο να δώσει το δικό του στίγμα στις διαπραγματεύσεις.
Στο επίκεντρο βρίσκονται η βελτίωση των εμπορικών συναλλαγών, η ενεργειακή συνεργασία, η πρόσβαση της βρετανικής βιομηχανίας στην ευρωπαϊκή αγορά και η κινητικότητα των νέων. Η βρετανική κυβέρνηση εκτιμά ότι οι συμφωνίες που προωθούνται θα αποφέρουν ετησίως 8,9 δισεκατομμύρια λίρες στην οικονομία του Ηνωμένου Βασιλείου.
Ο Άντι Μπέρναμ θα συναντηθεί με τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα και την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν στις 11 το πρωί, ώρα Βρυξελλών. Αργότερα θα ακολουθήσει διευρυμένη συνεδρίαση με τη συμμετοχή υπουργών και Ευρωπαίων επιτρόπων ενώ η κοινή συνέντευξη Τύπου αναμένεται περίπου στις 13:25.
Ο Βρετανός πρωθυπουργός έχει επενδύσει μεγάλο μέρος του πολιτικού του κεφαλαίου στη σχέση της Βρετανίας με την Ευρωπαϊκή Ένωση τους πρώτους μήνες της πρωθυπουργίας του. Και ενδεχομένως, το Σαββατοκύριακο, να έχει κάτι χειροπιαστό να παρουσιάσει. Το τι ακριβώς μένει να φανεί.
Οι τρεις συμφωνίες που βρίσκονται στο τραπέζι
Σύμφωνα με το Politico, στη σύνοδο αναμένεται να ανακοινωθούν τρεις νέες διεθνείς συμφωνίες. Η πρώτη αφορά τα υγειονομικά και φυτοϋγειονομικά μέτρα και προβλέπει την ευθυγράμμιση των βρετανικών προτύπων για τα τρόφιμα και τα ποτά με εκείνα της ΕΕ. Στόχος είναι να περιοριστεί η γραφειοκρατία και να εκλείψει η ανάγκη για συνοριακούς ελέγχους στις εξαγωγές τροφίμων, ώστε να διευκολυνθεί το εμπόριο.
Οι δύο πλευρές έχουν επίσης διαπραγματευτεί τη σύνδεση των συστημάτων εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών. Το βασικό όφελος θα ήταν η απαλλαγή των βρετανικών και ευρωπαϊκών επιχειρήσεων από τις νέες συνοριακές επιβαρύνσεις άνθρακα που επιβάλλουν οι δύο πλευρές. Παράλληλα, η σύνδεση θα ενίσχυε τη ρευστότητα στις αγορές δικαιωμάτων εκπομπών.
Μέχρι το βράδυ της Πέμπτης, πάντως, παρέμενε ασαφές πότε θα τεθεί σε ισχύ η συμφωνία. Όσο καθυστερεί η εφαρμογή της, τόσο περισσότερο οι επιχειρήσεις θα βρίσκονται ανάμεσα σε δύο ανταγωνιστικά φορολογικά καθεστώτα.
Η τρίτη συμφωνία αφορά ένα πρόγραμμα κινητικότητας των νέων. Βρυξέλλες και Λονδίνο θέλουν να χορηγούν θεωρήσεις εισόδου χαμηλού κόστους, ώστε οι νέοι να μπορούν να ζήσουν και να εργαστούν στο εξωτερικό για ορισμένο χρονικό διάστημα. Η βρετανική πλευρά επέμεινε να τεθεί ανώτατο όριο στον αριθμό των συμμετεχόντων. Έπειτα από δύσκολες διαπραγματεύσεις, το όριο αναμένεται να διαμορφωθεί περίπου στις 100.000.
Λόγω δυσκολιών στην εφαρμογή του σε ορισμένα κράτη μέλη, το πρόγραμμα αναμένεται να τεθεί σε πλήρη λειτουργία το 2030. Έτσι, η συνολική επίδρασή του στα βρετανικά στοιχεία για τη μετανάστευση, ένα πολιτικά ευαίσθητο ζήτημα, θα αποτυπωθεί μετά τις επόμενες εκλογές, οι οποίες πρέπει να διεξαχθούν το αργότερο το 2029.
Τι θα περιλαμβάνει η κοινή δήλωση
Πέρα από τις τρεις συμφωνίες, οι δύο πλευρές θα δημοσιεύσουν κοινή δήλωση για τα σχέδιά τους σε άλλους τομείς συνεργασίας. Πρόκειται για νομικά μη δεσμευτική δήλωση προθέσεων, που καλύπτει τη μετανάστευση, την άμυνα, τις πολιτιστικές ανταλλαγές, την προοπτική μιας ψηφιακής εταιρικής σχέσης και ενός συμφώνου για την υγειονομική ασφάλεια.
Στην τεχνολογία, οι βρετανικές επιχειρήσεις φοβούνται ότι οι νέες απαιτήσεις ψηφιακής κυριαρχίας, τις οποίες εισάγει η προτεινόμενη ευρωπαϊκή νομοθεσία για την ανάπτυξη του υπολογιστικού νέφους και της τεχνητής νοημοσύνης (CADA), θα μπορούσαν να τις αποκλείσουν από ορισμένες συμβάσεις με δημόσιες υπηρεσίες στην ΕΕ. Πιέζουν για διατυπώσεις που θα καθησυχάζουν αυτές τις ανησυχίες, τόσο στις διαπραγματεύσεις για τη νομοθεσία όσο και στις συζητήσεις για την κοινή δήλωση.
Στην υγεία, το Ηνωμένο Βασίλειο και η ΕΕ επιδιώκουν συμφωνία για την αντιμετώπιση των ελλείψεων φαρμάκων, με ανταλλαγή πληροφοριών για διαταραχές στον εφοδιασμό και για τα διαθέσιμα αποθέματα. Καθώς οι Βρυξέλλες εντείνουν τις προσπάθειες για την αντιμετώπιση των ελλείψεων σε ολόκληρη την Ένωση, η Βρετανία κινδυνεύει να μείνει εκτός ενός ολοένα πιο συντονισμένου συστήματος.
Η στενότερη συνεργασία θα μπορούσε να βοηθήσει τις δύο πλευρές να αποφύγουν «μάχες για την προμήθεια» φαρμάκων που βρίσκονται σε έλλειψη, καθώς και «απαγορεύσεις εξαγωγών ως αντίποινα, όπως συνέβη στη διάρκεια της πανδημίας», δήλωσε στο Politco ο Μαρκ Ντέιαν, υπεύθυνος για θέματα Brexit στο Nuffield Trust.
Το παζάρι για τα δίδακτρα και τους κανόνες «Made in Europe»
Ένα ζήτημα που θα καλύπτει οπωσδήποτε η κοινή δήλωση είναι τα πανεπιστημιακά δίδακτρα. Τα κράτη μέλη της ΕΕ θέλουν οι φοιτητές τους στα βρετανικά πανεπιστήμια να δικαιούνται τα χαμηλότερα δίδακτρα που ισχύουν για τους Βρετανούς, όπως συνέβαινε πριν από το Brexit.
Το Λονδίνο εμφανίζεται ανοιχτό στην ιδέα, ζητά όμως ως αντάλλαγμα διαβεβαιώσεις ότι οι επιχειρήσεις του θα προστατευθούν από τις επιπτώσεις των νέων ευρωπαϊκών κανόνων «Made in Europe». Οι Βρυξέλλες δηλώνουν ότι προς το παρόν αδυνατούν να δώσουν τέτοιες εγγυήσεις. Ως συμβιβαστική λύση, η κοινή δήλωση πιθανότατα θα προβλέπει τη μετάθεση των συνομιλιών έως και κατά έξι μήνες. Μόνο τότε θα φανεί εάν και πόσο θα μπορούσαν να μειωθούν τα δίδακτρα.
Ανοιχτό παραμένει και το κατά πόσο η εφαρμογή των τριών συμφωνιών για τα αγροδιατροφικά προϊόντα, την εμπορία δικαιωμάτων εκπομπών και την κινητικότητα των νέων θα εξαρτηθεί από την επιτυχή έκβαση των συνομιλιών για τα δίδακτρα. Ορισμένα κράτη μέλη πιέζουν προς αυτή την κατεύθυνση. Καθοριστική θα είναι η διατύπωση της τελικής δήλωσης, καθώς το τελευταίο προσχέδιο αφήνει ασαφές αν υπάρχει τέτοια σύνδεση.
Τι επιδιώκει ο Μπέρναμ
Από το συνέδριο των Εργατικών τον Σεπτέμβριο, ο Μπέρναμ υποστηρίζει ανοιχτά την οικοδόμηση στενότερης σχέσης με την ΕΕ, αφήνοντας εν μέρει πίσω του την επιφυλακτικότητα με την οποία ο προκάτοχός του προσέγγιζε τις ευρωπαϊκές σχέσεις.
Ο Βρετανός πρωθυπουργός εδώ και καιρό έχει δηλώσει πως το Brexit έχει κάνει περισσότερο κακό απ’ ότι καλό στην χώρα του όχι μόνο στην οικονομία αλλά και στην διεθνή επιρροή του Ηνωμένου Βασιλείου. Παράλληλα έχει τονίσει πως η έξοδος από την ΕΕ έχει αποδυναμώσει την ευρωπαϊκη συνοχή σε μια εποχή έντονων γεωπολιτικών εξελίξεων. Γι αυτό επανειλημμένα έχει επισημάνει πως το Ηνωμένο Βασίλειο χρειάζεται στενότερη σχέση με τους Ευρωπαίους εταίρους. Μάλιστα έχει δηλώσει πως μετά τη σύνοδο των Βρυξελλών, επιθυμεί να ξεκινήσει ευρύτερη εθνική συζήτηση για τη μακροπρόθεσμη σχέση της Βρετανίας με την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Ενδέχεται να αξιοποιήσει τη σύνοδο για να διερευνήσει τις διαθέσεις των Ευρωπαίων ηγετών ως προς τα επόμενα βήματα. Ωστόσο, η δυσαρέσκεια που εκφράζουν μέλη της ίδιας του της κυβέρνησης για τη στροφή στην ευρωπαϊκή πολιτική ίσως τον οδηγήσει να κρατήσει προς το παρόν κλειστά τα χαρτιά του. Στα μέσα Δεκεμβρίου αναμένεται να παρουσιάσει τις επιλογές για τη μορφή που θα μπορούσε να πάρει η νέα σχέση με την Ένωση.
Στο μεταξύ, η βρετανική κυβέρνηση επιδιώκει ένα πολιτικό κέρδος από τις συμφωνίες της Παρασκευής. Ενόψει της συνόδου, ο υπουργός Ευρωπαϊκών Σχέσεων Χέιμις Φάλκονερ υποστηρίζει ότι η υγειονομική και φυτοϋγειονομική συμφωνία θα συμβάλει στη μείωση του κόστους ζωής, συγκρατώντας τις αυξήσεις στις τιμές των τροφίμων. Πρόκειται για επιχείρημα που αναμένεται να ακουστεί ξανά.
Ο Μπέρναμ θέλει επίσης να διατηρήσει ψηλά στην ατζέντα την προστασία της βρετανικής βιομηχανίας από τα μέτρα προστατευτισμού που συνεπάγονται οι κανόνες «Made in Europe». Από την πλευρά της, η ΕΕ θέλει η κοινή δήλωση να «δεσμεύει» το Ηνωμένο Βασίλειο να επιβάλει και εκείνο τους δασμούς που εφαρμόζει η Ένωση στα κινεζικά οχήματα. Το Λονδίνο δεν έχει λάβει ακόμη απόφαση και επιθυμεί να δεσμευτεί μόνο ότι θα λάβει μέτρα για να αποτρέψει τυχόν «καταστρατήγηση» των δασμών.
Τι επιδιώκουν οι Βρυξέλλες
Οι Βρυξέλλες έχουν και αυτές θέματα που θέλουν να παραμείνουν στην ατζέντα του Λονδίνου, με τα κράτη μέλη να αποδίδουν ιδιαίτερη σημασία στη μείωση των διδάκτρων. Για την ΕΕ, ωστόσο, η επιδίωξη στενότερης σχέσης με τη Βρετανία υπηρετεί πρωτίστως γεωστρατηγικούς στόχους.
Με την αβεβαιότητα να βαραίνει τη διατλαντική συμμαχία και τον πόλεμο να μαίνεται στην ανατολική Ευρώπη, η ΕΕ αναζητά νέες συνεργασίες στην άμυνα, τη βιομηχανία και την ασφάλεια. Και ο προφανέστερος εταίρος είναι το Ηνωμένο Βασίλειο.
Δημοσκόπηση: Το 58% θεωρεί λάθος το Brexit
Η πλειοψηφία των Βρετανών αξιολογεί πλέον αρνητικά την αποχώρηση από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Σύμφωνα με δημοσκόπηση της YouGov που δημοσιεύθηκε την Τετάρτη, το 58% των ερωτηθέντων θεωρεί ότι η Βρετανία έκανε λάθος όταν ψήφισε υπέρ της εξόδου από την Ε.Ε., έναντι 32% που εξακολουθεί να θεωρεί σωστή την απόφαση. Παράλληλα, το 63% χαρακτηρίζει το Brexit περισσότερο αποτυχία παρά επιτυχία, ενώ μόλις το 9% το θεωρεί επιτυχημένο. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι ένας στους πέντε ψηφοφόρους που είχαν υποστηρίξει την αποχώρηση το 2016 πλέον θεωρεί ότι η απόφαση ήταν λανθασμένη.
Αντιδράσεις της αντιπολίτευσης
Η επικείμενη συμφωνία προκαλεί έντονες πολιτικές αντιδράσεις στη Βρετανία, με την ηγεσία των Συντηρητικών να κατηγορεί την κυβέρνηση ότι επιχειρεί να περιορίσει την αυτονομία που απέκτησε η χώρα μετά το Brexit. Η επικεφαλής του Συντηρητικού Κόμματος Κέμι Μπέιντενοχ υποστήριξε ότι οι διαπραγματεύσεις του Άντι Μπέρναμ με τις Βρυξέλλες οδηγούν τη Βρετανία προς τα πίσω σε τρία βασικά ζητήματα: τον έλεγχο των δημόσιων οικονομικών, τη νομοθεσία και τα σύνορα.
Πηγή: iEidiseis











