Γλυκαντικά αντί ζάχαρης; Ξανασκεφτείτε το

Τα γλυκαντικά με λίγες ή μηδενικές θερμίδες προωθούνται συχνά ως μια πιο υγιεινή εναλλακτική της ζάχαρης. Ωστόσο, νέα μελέτη υποδεικνύει ότι η αυξημένη κατανάλωση ορισμένων από αυτά ενδέχεται να συνδέεται με ταχύτερη επιδείνωση της μνήμης και των γνωστικών λειτουργιών, ιδιαίτερα σε άτομα με διαβήτη.

Η έρευνα δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Neurology, της Αμερικανικής Ακαδημίας Νευρολογίας, και εξέτασε επτά γλυκαντικές ουσίες: ασπαρτάμη, σακχαρίνη, ακεσουλφάμη-Κ, ερυθριτόλη, ξυλιτόλη, σορβιτόλη και ταγατόζη. Οι ουσίες αυτές χρησιμοποιούνται ευρέως σε αναψυκτικά διαίτης, αρωματισμένα νερά, ενεργειακά ποτά, γιαούρτια και επιδόρπια χαμηλών θερμίδων.

Επικεφαλής της μελέτης ήταν η Claudia Kimie Suemoto, από το Πανεπιστήμιο του Σάο Πάολο στη Βραζιλία. Όπως επισημαίνει, τα συγκεκριμένα γλυκαντικά θεωρούνται συχνά υγιεινή εναλλακτική της ζάχαρης, ωστόσο τα ευρήματα εγείρουν ερωτήματα σχετικά με τις πιθανές μακροπρόθεσμες επιδράσεις τους στην εγκεφαλική υγεία.

Στη μελέτη συμμετείχαν 12.772 ενήλικες από τη Βραζιλία, με μέση ηλικία τα 52 έτη κατά την έναρξη της έρευνας. Οι συμμετέχοντες παρακολουθήθηκαν για περίπου οκτώ χρόνια και συμπλήρωσαν ερωτηματολόγια σχετικά με τις διατροφικές τους συνήθειες. Παράλληλα, υποβλήθηκαν σε γνωστικές αξιολογήσεις στην αρχή, στη μέση και στο τέλος της περιόδου παρακολούθησης, οι οποίες εξέταζαν τη μνήμη, τη γλωσσική ικανότητα και την ταχύτητα επεξεργασίας πληροφοριών.

Οι ερευνητές χώρισαν τους συμμετέχοντες σε τρεις ομάδες, ανάλογα με την ημερήσια κατανάλωση γλυκαντικών. Στην ομάδα με τη χαμηλότερη πρόσληψη η μέση κατανάλωση ήταν 20 χιλιοστόγραμμα ημερησίως, ενώ στην ομάδα με την υψηλότερη έφθανε τα 191 χιλιοστόγραμμα.

Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι όσοι κατανάλωναν τις μεγαλύτερες ποσότητες εμφάνισαν 62% ταχύτερη μείωση των συνολικών γνωστικών επιδόσεων σε σύγκριση με όσους κατανάλωναν τις μικρότερες. Η διαφορά αντιστοιχούσε σε περίπου 1,6 επιπλέον έτη γνωστικής γήρανσης κατά την περίοδο της μελέτης. Ακόμη και η μέτρια κατανάλωση συσχετίστηκε με 35% ταχύτερη γνωστική έκπτωση, που αντιστοιχούσε σε περίπου 1,3 επιπλέον έτη.

Η συσχέτιση ήταν εντονότερη στους συμμετέχοντες ηλικίας κάτω των 60 ετών και στα άτομα με διαβήτη. Επιπλέον, έξι από τα επτά γλυκαντικά —η ασπαρτάμη, η σακχαρίνη, η ακεσουλφάμη-Κ, η ερυθριτόλη, η σορβιτόλη και η ξυλιτόλη— συνδέθηκαν με ταχύτερη γνωστική έκπτωση, ιδιαίτερα στη μνήμη. Για την ταγατόζη δεν διαπιστώθηκε αντίστοιχη συσχέτιση, χωρίς αυτό να αποδεικνύει ότι προστατεύει τον εγκέφαλο ή ότι είναι ασφαλέστερη από τις υπόλοιπες ουσίες.

Οι ερευνητές τονίζουν, ωστόσο, ότι τα ευρήματα δεν αποδεικνύουν σχέση αιτίου και αποτελέσματος. Επειδή η μελέτη ήταν παρατηρητική, δεν μπορεί να τεκμηριωθεί ότι τα γλυκαντικά προκαλούν άμεσα προβλήματα μνήμης. Επιπλέον, τα δεδομένα διατροφής βασίστηκαν στις αναμνήσεις των συμμετεχόντων, γεγονός που ενδέχεται να επηρέασε την ακρίβειά τους.

Απαιτούνται μεγαλύτερες και πρόσθετες μελέτες για να διευκρινιστούν οι πιθανές επιδράσεις των γλυκαντικών στον εγκέφαλο και να εξεταστούν εναλλακτικές επιλογές, όπως το μέλι, το σιρόπι σφενδάμου και ο πολτός μήλου.

Μέχρι να υπάρξουν περισσότερα στοιχεία, οι επιστήμονες υπογραμμίζουν την ανάγκη προσεκτικής αξιολόγησης των μακροπρόθεσμων επιπτώσεων των υποκατάστατων ζάχαρης, χωρίς να θεωρείται δεδομένο ότι η κατανάλωσή τους προκαλεί γνωστική έκπτωση.