ΕΙΔΗΣΗ
Μετάβαση στο περιεχόμενο
Σάββατο 21 Νοεμβρίου
Ειδήσεις

ΕΕ-Τουρκία: Το μεγάλο παζάρι της Άγκυρας – Θέλει τα ευρωπαϊκά προνόμια, αλλά όχι το τίμημα για το Κυπριακό

ΕΕ-Τουρκία

Χορηγούμενο
Super Plast, Νάουσα: πλαστικές σακούλες, νάυλον και χαρτοπλάστ με αποστολή σε όλη την Ελλάδα. Δείτε τα προϊόντα →

Οι σχέσεις ανάμεσα σε ΕΕ-Τουρκία βρίσκονται ξανά στο επίκεντρο ενός σύνθετου διπλωματικού παζαριού, με την Άγκυρα να διεκδικεί οικονομικά, πολιτικά και αμυντικά οφέλη από τις Βρυξέλλες, χωρίς να εμφανίζεται διατεθειμένη να μεταβάλει τη θέση της στο Κυπριακό. Η επίσκεψη του εκτελεστικού αντιπροέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ραφαέλε Φίτο, στην τουρκική πρωτεύουσα και η συνάντησή του με τον υπουργό Εξωτερικών Χακάν Φιντάν ανέδειξαν για ακόμη μία φορά τη δυσκολία σύνδεσης της ευρωπαϊκής προσέγγισης με την πρόοδο στο Κυπριακό.

Στο τραπέζι βρίσκονται η αναβάθμιση της Τελωνειακής Ένωσης, η διευκόλυνση των θεωρήσεων εισόδου για Τούρκους πολίτες και η συμμετοχή της Τουρκίας σε ευρωπαϊκά αμυντικά προγράμματα. Πρόκειται για αιτήματα που έχουν ιδιαίτερη σημασία για την τουρκική οικονομία και τη γεωπολιτική θέση της χώρας. Ωστόσο, η Ευρωπαϊκή Ένωση συνδέει τη βελτίωση του κλίματος στις σχέσεις της με την Άγκυρα και με την προοπτική ουσιαστικής προόδου στο Κυπριακό.

Η τουρκική πλευρά, από την άλλη, επιδιώκει να διαχωρίσει τα δύο ζητήματα, υποστηρίζοντας ότι οι ευρωτουρκικές σχέσεις δεν μπορούν να εξαρτώνται από τις θέσεις της Κυπριακής Δημοκρατίας.

ΕΕ-Τουρκία: Τι ζητά η Άγκυρα από τις Βρυξέλλες

Η αναβάθμιση της Τελωνειακής Ένωσης αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα αιτήματα της τουρκικής διπλωματίας. Η Άγκυρα επιδιώκει να διευρύνει την πρόσβαση των τουρκικών επιχειρήσεων στην ευρωπαϊκή αγορά και να αποκτήσει μεγαλύτερη συμμετοχή στις οικονομικές και εμπορικές πρωτοβουλίες της ΕΕ.

Παράλληλα, στο τραπέζι βρίσκεται η διευκόλυνση της χορήγησης θεωρήσεων εισόδου σε Τούρκους πολίτες, ένα ζήτημα που παραμένει ανοιχτό παρά τις διαδοχικές συζητήσεις των δύο πλευρών. Η απελευθέρωση των θεωρήσεων προϋποθέτει την εκπλήρωση συγκεκριμένων κριτηρίων, με την Τουρκία να εξακολουθεί να έχει εκκρεμότητες.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και το αμυντικό σκέλος. Η Άγκυρα επιδιώκει να συμμετάσχει σε ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες αμυντικής συνεργασίας, μεταξύ των οποίων και το πρόγραμμα SAFE, το οποίο συνδέεται με την ενίσχυση της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας και των κοινών προμηθειών.

Για την Τουρκία, η συμμετοχή σε τέτοιες πρωτοβουλίες δεν έχει μόνο οικονομική διάσταση. Θα μπορούσε να ενισχύσει τη θέση της στον ευρωπαϊκό αμυντικό σχεδιασμό, σε μια περίοδο κατά την οποία οι Βρυξέλλες αναζητούν τρόπους να ενισχύσουν την αμυντική τους αυτονομία.

Το Κυπριακό παραμένει το μεγάλο αγκάθι στις σχέσεις ΕΕ-Τουρκίας

Η ευρωπαϊκή προσέγγιση, ωστόσο, δεν μπορεί να αγνοήσει το Κυπριακό. Η θέση των Βρυξελλών είναι ότι η πρόοδος προς μια συνολική λύση, στο πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών, θα μπορούσε να δημιουργήσει ευνοϊκότερο περιβάλλον για την ανάπτυξη των σχέσεων με την Τουρκία.

Αυτή είναι και η βασική παράμετρος που επιχειρεί να αναδείξει η ευρωπαϊκή πλευρά μέσω της αποστολής του Ραφαέλε Φίτο. Ο Ευρωπαίος αξιωματούχος είχε προηγουμένως επικοινωνήσει με τον πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας, Νίκο Χριστοδουλίδη, ενώ είχε συνομιλήσει και με τον Τουρκοκύπριο ηγέτη Τουφάν Έρχιουρμαν.

Η τουρκική πλευρά, πάντως, δεν δείχνει να αποδέχεται ότι η ευρωπαϊκή προσέγγιση μπορεί να λειτουργήσει ως μοχλός πίεσης για αλλαγή της πολιτικής της στο Κυπριακό. Στις δημόσιες τοποθετήσεις της επιμένει ότι το ζήτημα των σχέσεων ΕΕ-Τουρκίας πρέπει να εξετάζεται αυτοτελώς.

Σύμφωνα με όσα μεταδόθηκαν από τουρκικά μέσα ενημέρωσης, ο Φιντάν υποστήριξε ότι το μέλλον των σχέσεων Τουρκίας και Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν θα πρέπει να παραμένει «όμηρος» της ελληνοκυπριακής πλευράς. Η διατύπωση αυτή αποτυπώνει τη σταθερή προσπάθεια της Άγκυρας να αποσυνδέσει την ευρωπαϊκή της πορεία από τις υποχρεώσεις και τις διαφωνίες που σχετίζονται με την Κυπριακή Δημοκρατία.

Η Άγκυρα επιμένει στη λύση των δύο κρατών

Το χάσμα γίνεται ακόμη πιο εμφανές στις θέσεις που διατυπώνει η τουρκική ηγεσία για το μέλλον της Κύπρου. Ο Χακάν Φιντάν, μιλώντας στην τουρκική Εθνοσυνέλευση, επανέλαβε τη γνωστή θέση της Άγκυρας περί «δύο ξεχωριστών λαών, δύο ξεχωριστών δημοκρατιών και δύο ξεχωριστών κρατών».

Η τοποθέτηση αυτή βρίσκεται σε ευθεία αντίθεση με το πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών για λύση διζωνικής, δικοινοτικής ομοσπονδίας. Επομένως, παρά τις διπλωματικές επαφές και τις συζητήσεις για μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης, δεν προκύπτει μέχρι στιγμής μεταβολή της βασικής τουρκικής θέσης.

Παράλληλα, τουρκικά δημοσιεύματα επιχείρησαν να παρουσιάσουν την επίσκεψη Φίτο ως προγραμματισμένη επαφή, χωρίς άμεση σύνδεση με τις εξελίξεις στο Κυπριακό. Η συγκεκριμένη γραμμή δείχνει τη διάθεση της Άγκυρας να κρατήσει χωριστές τις δύο ατζέντες: από τη μία, τα οικονομικά και αμυντικά ανταλλάγματα που επιδιώκει από την ΕΕ και, από την άλλη, τη διατήρηση της πολιτικής της στο Κυπριακό.

ΕΕ-Τουρκία και SAFE: Η αμυντική διάσταση της διαπραγμάτευσης

Η συμμετοχή της Τουρκίας στο ευρωπαϊκό αμυντικό οικοσύστημα αποτελεί ένα από τα πιο σύνθετα σημεία της διαπραγμάτευσης. Η Άγκυρα διαθέτει σημαντική αμυντική βιομηχανία και επιδιώκει να αποκτήσει πρόσβαση σε ευρωπαϊκά προγράμματα, χρηματοδοτήσεις και συνεργασίες.

Το SAFE έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς η συμμετοχή τρίτων χωρών υπόκειται σε συγκεκριμένους όρους και πολιτικές προϋποθέσεις. Για την Τουρκία, η πρόσβαση σε αυτό το πλαίσιο θα μπορούσε να προσφέρει νέες δυνατότητες συνεργασίας με ευρωπαϊκές αμυντικές εταιρείες.

Για τις Βρυξέλλες, όμως, το ζήτημα δεν είναι αποκλειστικά τεχνικό ή βιομηχανικό. Η συμμετοχή της Τουρκίας σε ευρωπαϊκές αμυντικές πρωτοβουλίες συνδέεται αναπόφευκτα με τις πολιτικές σχέσεις της με τα κράτη-μέλη και τις εκκρεμότητες που εξακολουθούν να υπάρχουν.

Εδώ ακριβώς συναντώνται οι διαφορετικές επιδιώξεις των δύο πλευρών: η Άγκυρα θέλει πρόσβαση στα ευρωπαϊκά οφέλη, ενώ η ΕΕ καλείται να διασφαλίσει ότι η συνεργασία δεν θα παρακάμπτει τις πολιτικές και θεσμικές προϋποθέσεις της.

Οι αιχμές Φιντάν για την Ελλάδα και η αναφορά στη Λιβύη

Οι δηλώσεις του Τούρκου υπουργού Εξωτερικών δεν περιορίστηκαν στο Κυπριακό και στις σχέσεις ΕΕ-Τουρκίας. Ο Φιντάν αναφέρθηκε και στην Ελλάδα, κάνοντας λόγο για καλή γειτονία, αλλά συνοδεύοντας τη διατύπωση αυτή με αναφορές στα «εθνικά συμφέροντα» της Τουρκίας και στα δικαιώματα των ομογενών, όπως τα περιέγραψε, στη Δυτική Θράκη και στα Δωδεκάνησα.

Οι αναφορές αυτές εντάσσονται σε μια πάγια τουρκική ρητορική, η οποία επαναφέρει ζητήματα που η Αθήνα απορρίπτει ως αβάσιμες αμφισβητήσεις και παρεμβάσεις σε θέματα ελληνικής κυριαρχίας και εσωτερικής έννομης τάξης.

Ο Φιντάν χαιρέτισε επίσης την έγκριση του τουρκολιβυκού μνημονίου από τη Βουλή της ανατολικής Λιβύης στις 20 Οκτωβρίου. Η συγκεκριμένη εξέλιξη έχει ιδιαίτερη σημασία για την Αθήνα, καθώς το μνημόνιο του 2019 αμφισβητεί ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα στην Ανατολική Μεσόγειο και έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις από την Ελλάδα.

Η αναφορά αυτή δείχνει ότι η τουρκική διπλωματία επιχειρεί να αξιοποιήσει κάθε διαθέσιμο πεδίο για να ενισχύσει τις περιφερειακές της επιδιώξεις, ακόμη και όταν παράλληλα προβάλλει την ανάγκη βελτίωσης των σχέσεων με την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Οι επόμενες κινήσεις στο Κυπριακό και το ραντεβού Χριστοδουλίδη – Έρχιουρμαν

Το επόμενο διάστημα θεωρείται κρίσιμο για τις προσπάθειες επανεκκίνησης της διαδικασίας στο Κυπριακό. Η προγραμματισμένη συνάντηση του Νίκου Χριστοδουλίδη με τον Τουφάν Έρχιουρμαν στις 24 Νοεμβρίου αναμένεται να αποτελέσει ακόμη ένα βήμα στην προσπάθεια διερεύνησης περιθωρίων συνεννόησης.

Στο προσκήνιο βρίσκεται επίσης η προοπτική νέας τριμερούς συνάντησης με τον γενικό γραμματέα του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, με στόχο να διαπιστωθεί εάν υπάρχουν οι προϋποθέσεις για ουσιαστική επανέναρξη των συνομιλιών από το σημείο στο οποίο διακόπηκαν στο Κραν Μοντανά το 2017.

Παράλληλα, συζητούνται μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης, μεταξύ των οποίων η διάνοιξη νέων σημείων διέλευσης. Στις προτάσεις που έχουν τεθεί περιλαμβάνονται η Γεμικόναγη και τα Ακιντζιλάρ, ενώ το Ερενκόι παραμένει επίσης αντικείμενο συζήτησης.

Ωστόσο, τα μέτρα αυτά δεν μπορούν από μόνα τους να γεφυρώσουν τη θεμελιώδη διαφωνία για το πολιτικό μέλλον του νησιού.

Πηγή: iEidiseis

Super Plast - Πλαστικές σακούλες, Νάυλον, Χαρτοπλάστ
Χορηγοί
Δικηγορικό Γραφείο Κετίκογλου Ι. Ευμορφία
Χορηγός