Πρώτο βήμα για reset στο Brexit: Τι αλλάζει για φοιτητές, εμπόριο και ενέργεια – Παραμένει το «αγκάθι» με τα δίδακτρα

Μια νέα σελίδα στις σχέσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τη Βρετανία, μια δεκαετία μετά το Brexit, επιχειρούν να ανοίξουν οι Βρυξέλλες και το Λονδίνο, μέσα από μια συμφωνία που φιλοδοξεί να περιορίσει τα εμπόδια στις εμπορικές συναλλαγές, να διευκολύνει τη μετακίνηση εκατοντάδων χιλιάδων νέων και να ενισχύσει την οικονομική και ενεργειακή συνεργασία των δύο πλευρών.
Η συμφωνία, που ανακοινώθηκε κατά τη διάρκεια της Συνόδου Κορυφής ΕΕ – Βρετανίας, περιλαμβάνει σημαντικές παρεμβάσεις στο εμπόριο τροφίμων, στην κινητικότητα των νέων και στην αγορά δικαιωμάτων εκπομπών άνθρακα, ενώ προβλέπει την επιστροφή του Ηνωμένου Βασιλείου στο πρόγραμμα Erasmus+ από το 2027.
Ωστόσο, παρά το θετικό κλίμα και τις δηλώσεις περί «ιστορικής στιγμής», ένα σημαντικό ζήτημα παραμένει ανοιχτό: το ύψος των διδάκτρων που θα καταβάλλουν οι Ευρωπαίοι φοιτητές στα βρετανικά πανεπιστήμια, με τις δύο πλευρές να δεσμεύονται να συνεχίσουν τις διαπραγματεύσεις για την εξεύρεση λύσης.
Ο Βρετανός πρωθυπουργός Άντι Μπέρναμ χαρακτήρισε τη συμφωνία «ιστορική στιγμή» και μια εξέλιξη επωφελή τόσο για τη Βρετανία όσο και για την Ευρώπη, εκτιμώντας ότι θα μπορούσε να προσθέσει έως και 17 δισ. λίρες στη βρετανική οικονομία, ενισχύοντας το ΑΕΠ κατά 0,5%.
Από την πλευρά της, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, έκανε λόγο για σημαντική επιτυχία, επισημαίνοντας ότι οι δύο πλευρές κατάφεραν να καταλήξουν σε συμφωνίες σε τρεις βασικούς τομείς, όπου μέχρι πρόσφατα οι διαπραγματεύσεις θεωρούνταν ιδιαίτερα δύσκολες.
Τι προβλέπει η συμφωνία για τους νέους
Μία από τις σημαντικότερες προβλέψεις αφορά το νέο πρόγραμμα κινητικότητας Youth Experience Scheme (YES), το οποίο θα επιτρέπει σε νέους από την Ευρωπαϊκή Ένωση και τη Βρετανία να διαμένουν, να εργάζονται, να σπουδάζουν ή να ταξιδεύουν στην άλλη πλευρά για χρονικό διάστημα έως τριών ετών.
► Βρετανία – Ε.Ε.: Κρίσιμη σύνοδος κορυφής στις Βρυξέλλες για μια νέα συμφωνία μετά το Brexit
Στο πρόγραμμα θα μπορούν να συμμετέχουν κάθε χρόνο 100.000 πολίτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και 100.000 Βρετανοί, ηλικίας έως 31 ετών. Οι συμμετέχοντες θα έχουν τη δυνατότητα να εργαστούν, να πραγματοποιήσουν σπουδές, να προσφέρουν εθελοντική εργασία ή να ταξιδέψουν, ενώ θα προβλέπονται συγκεκριμένοι περιορισμοί.
Ειδικότερα, οι Βρετανοί θα υποβάλλουν αρχικά αίτηση για μία χώρα της ΕΕ, αλλά στη συνέχεια θα μπορούν να μετακινηθούν σε άλλες δύο, υπό την προϋπόθεση ότι θα έχουν παραμείνει τουλάχιστον 12 μήνες στην προηγούμενη χώρα.
Παράλληλα, οι συμμετέχοντες δεν θα δικαιούνται κοινωνικά επιδόματα στη χώρα υποδοχής και δεν θα μπορούν να συνοδεύονται από εξαρτώμενα μέλη της οικογένειάς τους, όπως παιδιά.
Θα πρέπει επίσης να καταβάλλουν τέλος αίτησης και να αποδεικνύουν ότι διαθέτουν επαρκείς οικονομικούς πόρους για τη διαμονή τους.
Σύμφωνα με το κοινό ανακοινωθέν, οι δύο πλευρές επιδιώκουν την εφαρμογή των σχετικών ρυθμίσεων σταδιακά, με ορισμένα χρονοδιαγράμματα να εκτείνονται έως το 2028 και την έναρξη ισχύος της συμφωνίας να τοποθετείται το αργότερο τον Ιανουάριο του 2030.

Επιστρέφει το Erasmus+ – Το «αγκάθι» των διδάκτρων
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η επιβεβαίωση της επιστροφής του Ηνωμένου Βασιλείου στο ευρωπαϊκό πρόγραμμα Erasmus+ από το 2027, ανοίγοντας εκ νέου δυνατότητες εκπαιδευτικών ανταλλαγών και συνεργασίας ανάμεσα στα βρετανικά και τα ευρωπαϊκά πανεπιστήμια.
Ωστόσο, το ζήτημα των πανεπιστημιακών διδάκτρων εξακολουθεί να αποτελεί βασικό σημείο διαφωνίας. Μετά το Brexit, οι φοιτητές από χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης αντιμετωπίζονται κατά κανόνα ως διεθνείς φοιτητές στα βρετανικά πανεπιστήμια και καλούνται να πληρώσουν σημαντικά υψηλότερα ποσά.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του British Council, τα δίδακτρα για προπτυχιακές σπουδές κυμαίνονται συνήθως μεταξύ 11.400 και 38.000 λιρών ετησίως, ενώ σε ορισμένα προγράμματα είναι ακόμη υψηλότερα.
Πριν από το Brexit, οι Ευρωπαίοι φοιτητές αντιμετωπίζονταν ως εγχώριοι και είχαν πρόσβαση στα ίδια ανώτατα όρια διδάκτρων με τους Βρετανούς, τα οποία σήμερα ανέρχονται σε 9.790 λίρες ετησίως για τους περισσότερους προπτυχιακούς φοιτητές.
Οι Βρυξέλλες επιδιώκουν την επαναφορά ευνοϊκότερων χρεώσεων, ωστόσο το Λονδίνο εμφανίζεται επιφυλακτικό, καθώς τα βρετανικά πανεπιστήμια αντιμετωπίζουν ήδη σοβαρές οικονομικές πιέσεις.
Το κοινό ανακοινωθέν προβλέπει ότι οι δύο πλευρές θα εργαστούν για μια συμπληρωματική συμφωνία εντός έξι μηνών. Ο Άντι Μπέρναμ επιβεβαίωσε ότι οι σχετικές διαπραγματεύσεις θα συνεχιστούν μετά τη Σύνοδο, ενώ η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν εξέφρασε την αισιοδοξία της ότι θα βρεθεί κοινά αποδεκτή λύση.
Τέλος σε πολλούς ελέγχους για τα τρόφιμα
Ένα ακόμη σημαντικό σκέλος της συμφωνίας αφορά το εμπόριο τροφίμων και αγροτικών προϊόντων.
Οι δύο πλευρές συμφώνησαν να καταργήσουν τους περισσότερους ελέγχους στις βρετανικές εξαγωγές τροφίμων προς την Ευρωπαϊκή Ένωση, με αντάλλαγμα την ευθυγράμμιση του Ηνωμένου Βασιλείου με συγκεκριμένους ευρωπαϊκούς κανόνες.
Η εξέλιξη αναμένεται να μειώσει τη γραφειοκρατία, τις καθυστερήσεις και το κόστος των εμπορικών συναλλαγών, που είχαν αυξηθεί σημαντικά μετά την αποχώρηση της Βρετανίας από την ενιαία αγορά.
Ο Βρετανός πρωθυπουργός υποστήριξε ότι η συμφωνία θα συμβάλει και στη συγκράτηση του κόστους ζωής, επισημαίνοντας χαρακτηριστικά ότι το κόστος εξαγωγής σολομού είχε φτάσει ακόμη και τις 1.400 λίρες ανά αποστολή.
Ενεργειακή συνεργασία και κοινή αγορά ρύπων
Στον τομέα της ενέργειας και του περιβάλλοντος, η Ευρωπαϊκή Ένωση και η Βρετανία ολοκλήρωσαν τις διαπραγματεύσεις για τη σύνδεση των συστημάτων εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών άνθρακα. Η συμφωνία αποσκοπεί στην αποτελεσματικότερη μείωση των εκπομπών και στην ενίσχυση της συνεργασίας των δύο αγορών.
Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν τόνισε ότι η στενότερη ενεργειακή συνεργασία μπορεί να συμβάλει και στον περιορισμό της υπερβολικής εξάρτησης από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα.
Παράλληλα, επιβεβαιώθηκε η διατήρηση της πλήρους αμοιβαίας πρόσβασης στα αλιευτικά ύδατα έως τις 30 Ιουνίου 2038, ένα ζήτημα που είχε προκαλέσει σημαντικές εντάσεις κατά τις προηγούμενες διαπραγματεύσεις μεταξύ Λονδίνου και Βρυξελλών.
Μεταναστευτικό, ασφάλεια και κοινή στάση για την Ουκρανία
Η συμφωνία δεν περιορίζεται στην οικονομία και στις μετακινήσεις. Οι δύο πλευρές κατέληξαν επίσης σε νέο σχέδιο συνεργασίας για το μεταναστευτικό, με την ονομασία «Channel Action Plan», το οποίο στοχεύει στον περιορισμό των παράτυπων διελεύσεων της Μάγχης.
Προβλέπεται ακόμη ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ των αστυνομικών και δικαστικών αρχών, ιδιαίτερα σε ζητήματα επιστροφών μεταναστών και απομάκρυνσης αλλοδαπών που έχουν καταδικαστεί για ποινικά αδικήματα.
Στο πεδίο της οικονομικής ασφάλειας, Βρυξέλλες και Λονδίνο δεσμεύονται να συνεργαστούν για την προστασία κρίσιμων υποδομών, την αποτροπή διαρροής ευαίσθητης τεχνολογίας και την ενίσχυση της ανθεκτικότητας των εφοδιαστικών αλυσίδων.
Σημαντικό μέρος του κοινού ανακοινωθέντος αφορά και την εξωτερική πολιτική, με τις δύο πλευρές να επαναβεβαιώνουν τη στήριξή τους στην Ουκρανία και να διατυπώνουν κοινές προτεραιότητες για την ευρωπαϊκή ασφάλεια και την άμυνα.
Πηγή: iEidiseis











