Πώς προβλέπουν οι μετεωρολόγοι τον καιρό με τόση ακρίβεια

Η πρόγνωση του καιρού στηρίζεται σήμερα σε δισεκατομμύρια μετεωρολογικά δεδομένα, δορυφορικές παρατηρήσεις και μαθηματικά μοντέλα που επιτρέπουν στους επιστήμονες να προβλέπουν, αρκετές ημέρες νωρίτερα, ακόμη και τις αλλαγές του καιρού κατά τη διάρκεια ενός 24ώρου.
Στο Λονδίνο, για παράδειγμα, μια ημέρα μπορεί να αρχίσει με ηλιοφάνεια και δροσερό αεράκι, να συνεχιστεί με βροχή και να ολοκληρωθεί με ζέστη και υψηλή υγρασία. Το εντυπωσιακό είναι ότι οι μετεωρολόγοι μπορούν να έχουν προβλέψει όλες αυτές τις μεταβολές αρκετές ημέρες πριν, με αξιοσημείωτη χρονική ακρίβεια.
Φυσικά, οι προβλέψεις δεν επαληθεύονται πάντοτε.
Στις 15 Οκτωβρίου 1987, ο γνωστός μετεωρολόγος του BBC, Μάικλ Φις, είχε δηλώσει: «Μια γυναίκα τηλεφώνησε στο BBC και είπε ότι άκουσε πως έρχεται τυφώνας», συμπληρώνοντας: «Λοιπόν, αν μας παρακολουθείτε, μην ανησυχείτε, δεν υπάρχει!».
Λίγες ώρες αργότερα, η Μεγάλη Καταιγίδα του 1987 έπληξε τη Βρετανία. Συνολικά, 22 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους και οι ζημιές υπολογίστηκαν σε περίπου 1 δισ. λίρες.
Πώς εξελίχθηκε η πρόγνωση του καιρού
Η ανάγκη του ανθρώπου να προβλέψει τον καιρό έχει τις ρίζες της στην αρχαιότητα. Οι πρώτοι πολιτισμοί παρατηρούσαν προσεκτικά τον ουρανό, αναζητώντας ενδείξεις για επικείμενες καταιγίδες ή περιόδους ξηρασίας.
Από αυτές τις εκτιμήσεις μπορούσαν να εξαρτηθούν η σπορά των καλλιεργειών, η τέλεση θρησκευτικών τελετουργιών, η πραγματοποίηση ταξιδιών ή ακόμη και η έναρξη πολεμικών επιχειρήσεων.
Πινακίδες με σφηνοειδή γραφή από την αρχαία Μεσοποταμία αποκαλύπτουν πώς οι Βαβυλώνιοι συνέδεαν τα μετεωρολογικά φαινόμενα με τις θεότητες, επιχειρώντας να προβλέψουν τις καιρικές συνθήκες με βάση παρατηρήσεις, μύθους και τις κινήσεις των πλανητών.
Κατά την Αναγέννηση και τον Διαφωτισμό, η μελέτη της ατμόσφαιρας άρχισε να αποκτά επιστημονικές βάσεις.
Τον 15ο αιώνα, ο Νικόλαος της Κούζας περιέγραψε ένα όργανο μέτρησης της υγρασίας, το υγρόμετρο. Στη δεκαετία του 1590, ο Γαλιλαίος κατασκεύασε μια πρώιμη μορφή θερμομέτρου, ενώ το 1643 ο Εβαντζελίστα Τορικέλι εφηύρε το βαρόμετρο για τη μέτρηση της ατμοσφαιρικής πίεσης.
Η εφεύρεση που άλλαξε τη μετεωρολογία
Η σύγχρονη μετεωρολογία πήρε ουσιαστικά μορφή τον 19ο αιώνα, χάρη σε μια σειρά τεχνολογικών επιτευγμάτων, πολλά από τα οποία δεν είχαν αρχικά καμία σχέση με τον καιρό.
Ο Νταν ΝτεΠόντγουιν, διευθυντής επιχειρήσεων μετεωρολογικής πρόγνωσης της AccuWeather, εξήγησε στο IFLScience: «Πολλοί θεωρούν την εφεύρεση του τηλεγράφου σημαντικό ορόσημο, επειδή επέτρεπε να μεταδίδονται πολύ γρήγορα πληροφορίες για όσα συνέβαιναν σε ένα μέρος και σε ένα άλλο».
«Τα ταχυδρομικά περιστέρια και το ταχυδρομείο δεν ήταν ιδιαίτερα χρήσιμα για τη μετάδοση αυτών των πληροφοριών», ανέφερε και πρόσθεσε: «Η μετάδοση πληροφοριών σε πραγματικό ή σχεδόν πραγματικό χρόνο ήταν πραγματικά καθοριστική».
Μέχρι τα τέλη του 19ου αιώνα, οργανωμένα δίκτυα παρατηρητών αντάλλασσαν μετρήσεις θερμοκρασίας, ατμοσφαιρικής πίεσης και ανέμων. Οι μετεωρολόγοι μπορούσαν πλέον να παρακολουθούν την κίνηση των καιρικών συστημάτων σε εκτεταμένες γεωγραφικές περιοχές.
Το 1870 ιδρύθηκε στις ΗΠΑ ο πρόδρομος της σημερινής Εθνικής Μετεωρολογικής Υπηρεσίας, με αποστολή την έκδοση προβλέψεων και προειδοποιήσεων. Οι δυνατότητες πρόγνωσης με σχετική ακρίβεια περιορίζονταν τότε σε μία ή δύο ημέρες.
Η μεγάλη τεχνολογική επιτάχυνση ήρθε κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου και, κυρίως, μετά τη λήξη του.
«Προς τα τέλη της δεκαετίας του 1970, η εποχή των δορυφόρων ήταν σημαντική, επειδή μπορέσαμε να δούμε τα πράγματα από μια εντελώς διαφορετική οπτική γωνία, που δεν είχαμε ποτέ προηγουμένως», εξήγησε ο ΝτεΠόντγουιν.
Η αξιοποίηση αυτών των δεδομένων από υπολογιστικά μοντέλα επιτάχυνε την εξέλιξη της μετεωρολογίας κατά τις δεκαετίες του 1970, του 1980 και του 1990, με την πρόοδο να συνεχίζεται ακόμη ταχύτερα στον 21ο αιώνα.
Πώς προβλέπουν σήμερα οι μετεωρολόγοι
Πίσω από κάθε πρόγνωση που εμφανίζεται στην οθόνη του κινητού τηλεφώνου βρίσκεται ένα παγκόσμιο δίκτυο συλλογής και επεξεργασίας πληροφοριών.
Οι μετεωρολογικοί δορυφόροι καταγράφουν εικόνες καταιγίδων και μεταβολές στη νεφοκάλυψη του πλανήτη. Μετεωρολογικά μπαλόνια απελευθερώνονται καθημερινά σε διάφορες περιοχές του κόσμου, προκειμένου να μετρήσουν τη θερμοκρασία, την υγρασία και την ταχύτητα του ανέμου σε διαφορετικά ύψη της ατμόσφαιρας.
Στην ξηρά και στη θάλασσα, χιλιάδες μετεωρολογικοί σταθμοί, σημαδούρες και αισθητήρες παρακολουθούν τις συνθήκες στην επιφάνεια. Οι επιστήμονες συλλέγουν, επίσης, πληροφορίες για τη θερμοκρασία της επιφάνειας και τα ωκεάνια ρεύματα.
Τα μετεωρολογικά ραντάρ εκπέμπουν παλμούς ραδιοκυμάτων και αναλύουν τις ανακλάσεις τους, επιτρέποντας την παρακολούθηση των φαινομένων υετού.
Ο τεράστιος όγκος πληροφοριών καταλήγει σε υπερυπολογιστές, οι οποίοι εκτελούν σύνθετους υπολογισμούς για να προσομοιώσουν την εξέλιξη της ατμόσφαιρας.
«Παίρνουμε αυτά τα δεδομένα και τα επεξεργαζόμαστε μέσω υπολογιστικών μοντέλων, τα οποία χρησιμοποιούν όλες αυτές τις θεωρητικές μαθηματικές εξισώσεις για να προσομοιώσουν πώς η τρέχουσα κατάσταση της ατμόσφαιρας θα εξελιχθεί με την πάροδο του χρόνου, με βάση όσα γνωρίζουμε για τη λειτουργία της», εξήγησε ο ΝτεΠόντγουιν.
Μεγάλο μέρος της ατμοσφαιρικής επιστήμης στηρίζεται στη δυναμική των ρευστών. Οι μαθηματικές και επιστημονικές γνώσεις που έχουν αναπτυχθεί κατά τον τελευταίο αιώνα έχουν αποτυπωθεί στις εξισώσεις που χρησιμοποιούν σήμερα τα προγνωστικά μοντέλα.
Η τεχνητή νοημοσύνη στην πρόγνωση του καιρού
Η τεχνητή νοημοσύνη χρησιμοποιείται εδώ και χρόνια στη μετεωρολογία και έχει ήδη αρχίσει να μεταβάλλει τον τρόπο με τον οποίο παράγονται οι προβλέψεις.
«Μου αρέσει να λέω στους ανθρώπους ότι η AccuWeather χρησιμοποιούσε την τεχνητή νοημοσύνη προτού γίνει ευρέως διαδεδομένος όρος», δήλωσε ο ΝτεΠόντγουιν.
Το σημαντικό πλεονέκτημά της είναι η δυνατότητά της να επεξεργάζεται τεράστιες ποσότητες δεδομένων σε εξαιρετικά μικρό χρονικό διάστημα, αναγνωρίζοντας μοτίβα που ενδέχεται να διαφύγουν από τους μετεωρολόγους ή τα παραδοσιακά υπολογιστικά μοντέλα.
Ακόμη και μια μικρή μεταβολή στην ατμοσφαιρική πίεση, στη θερμοκρασία ή στον άνεμο μπορεί να αποτελεί ένδειξη για την εξέλιξη ενός καιρικού φαινομένου.
Αξιοποιώντας ιστορικά δεδομένα δεκαετιών και νέες παρατηρήσεις, τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης μπορούν να βελτιώνουν τις προβλέψεις, να εντοπίζουν πιθανούς κινδύνους και να αποκαλύπτουν μέχρι πρότινος δυσδιάκριτες συσχετίσεις.
«Για εμένα, μία από τις μεγαλύτερες διαφορές των μετεωρολογικών προβλέψεων με τεχνητή νοημοσύνη είναι ότι μπορούν να εκτελεστούν μέσα σε λίγα λεπτά, αντί για ώρες ή μία ώρα», ανέφερε ο ΝτεΠόντγουιν.
«Λαμβάνεις τα δεδομένα πολύ πιο γρήγορα, κάτι που είναι πραγματικά ενδιαφέρον», πρόσθεσε, τονίζοντας: «Θα έλεγα ότι η ακρίβεια είναι εκπληκτική, δεδομένου του πόσο νέα είναι η τεχνολογία».
Θα αντικαταστήσει τους μετεωρολόγους το AI;
Η εργασία των μετεωρολόγων δεν περιορίζεται στην παραγωγή προβλέψεων. Εξίσου σημαντική είναι η επικοινωνία τους με το κοινό, ιδιαίτερα όταν αναμένονται επικίνδυνα καιρικά φαινόμενα.
Οι αριθμοί και οι πολύπλοκοι χάρτες πρέπει να μετατρέπονται σε κατανοητές πληροφορίες, ώστε οι πολίτες να αντιλαμβάνονται εγκαίρως το μέγεθος του κινδύνου και να λαμβάνουν τις κατάλληλες αποφάσεις.
Υπηρεσίες όπως η AccuWeather παρέχουν, μάλιστα, εξειδικευμένες προγνώσεις σε επιχειρήσεις, οι οποίες συχνά καλούνται να λάβουν αποφάσεις από τις οποίες εξαρτώνται ανθρώπινες ζωές.
«Οι μεγαλύτεροι πελάτες μας θέλουν να επικοινωνούν με έναν μετεωρολόγο, έναν άνθρωπο», ανέφερε ο ΝτεΠόντγουιν και συμπλήρωσε: «Δεν θέλουν να επικοινωνούν με μια τεχνητή νοημοσύνη».
Ο ίδιος εκτιμά ότι αυτή η πτυχή της επικοινωνίας θα αποτελέσει μία από τις δυσκολότερες προκλήσεις για την τεχνητή νοημοσύνη.
«Συνεργαζόμαστε με ανθρώπους που αποφασίζουν αν θα σταματήσουν τα τρένα ή αν θα προστατεύσουν τους εργαζομένους τους από έναν ανεμοστρόβιλο ή οτιδήποτε άλλο», εξήγησε.
«Το να μιλάς με έναν άνθρωπο ή να γνωρίζεις ότι λαμβάνεις αυτή την προειδοποίηση από έναν άνθρωπο είναι σημαντικό μέρος αυτής της αλυσίδας επικοινωνίας», κατέληξε, δηλώνοντας ότι δεν είναι ακόμη σαφές πώς θα ενταχθεί η τεχνητή νοημοσύνη σε αυτή τη διαδικασία στο μέλλον.
Πηγή: iEidiseis











