Ο Ντεντές του Σεβντίκιοϊ ζωντανεύει ξανά στον Βαθύλακκο

Ο Ντεντές του Σεβντίκιοϊ ζωντανεύει ξανά στον Βαθύλακκο

Η 29η Αυγούστου, μια προσφυγική μνήμη και μια παράδοση που ταξίδεψε από τη Σμύρνη στον Βαθύλακκο.

Στις 28 Αυγούστου, παραμονή της εορτής της Αποτομής της Κεφαλής του Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου, ο Βαθύλακκος τιμά τον Άγιο Ιωάννη τον Ντεντέ, σε μια γιορτή που διοργανώνει ο Μ. Π. Σ. Σμυρναίων Μικρασιατών Βαθυλάκκου και που συνδέει το σήμερα με το Σεβντίκιοϊ της Σμύρνης. Στον μικρό ναό του Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου και της Αγίας Βαρβάρας τελείται η ακολουθία της εορτής και οι άνθρωποι συγκεντρώνονται για να τιμήσουν τον Άγιο, αλλά και να κρατήσουν ζωντανή τη μνήμη των προσφύγων που έφεραν μαζί τους την παράδοση της παλιάς πατρίδας.

Ο «Απάνου Άη-Γιάννης» του Σεβντίκιοϊ

Για τους Σεβντικιαλήδες, ο Ντεντές δεν ήταν απλώς ένα προσκύνημα. Ήταν ένας τόπος βαθιάς πίστης και ευλάβειας, γύρω από τον οποίο δημιουργήθηκε με τα χρόνια μια πλούσια λαϊκή παράδοση.

Στο παλιό Σεβντίκιοϊ, το σημερινό Gaziemir, υπήρχε, έξω από το χωριό και κοντά στο νεκροταφείο, ένα μικρό παρεκκλήσι αφιερωμένο στον Άγιο Ιωάννη τον Πρόδρομο, τον Αποκεφαλιστή ή Νηστευτή, γνωστό ως «Απάνου Άη-Γιάννης» ή «Ντεντές».

Λίγο πριν από το εκκλησάκι βρισκόταν το Αγίασμα και, σύμφωνα με την παράδοση, η «Εύρεση», το σημείο όπου είχε βρεθεί η εικόνα του Αγίου. Δίπλα υπήρχε μια μεγάλη βελανιδιά. Και αυτή η βελανιδιά είχε τη δική της ιστορία.

Οι προσκυνητές κρεμούσαν στα κλαδιά της μικρά κομμάτια από τα ρούχα των ασθενών, ως τάματα. Σύμφωνα με τη λαϊκή παράδοση, τον άρρωστο τον γύριζαν τρεις φορές γύρω από την «Εύρεση», προσκυνούσε την εικόνα, πλενόταν και έπινε από το αγίασμα και, στη συνέχεια, ένα κομμάτι από το ρούχο του δένονταν στη βελανιδιά, «για να φύγει το κακό από πάνω του».

Οι παλαιότερες μαρτυρίες μιλούν ακόμη για ανθρώπους που πίστευαν ότι έβλεπαν τον Άγιο στον ύπνο τους ή ακόμη και ως γέροντα να περιφέρεται στους δρόμους του Σεβντίκιοϊ. Στον χώρο προσέρχονταν, σύμφωνα με τις ίδιες μαρτυρίες, και μουσουλμάνοι της περιοχής, που τον αποκαλούσαν «Ντεντέ», δηλαδή «παππού» και θεωρούσαν το μέρος τόπο προσκυνήματος.

Η μεγάλη γιορτή του ήταν στις 29 Αυγούστου. Προσκυνητές έφταναν από τα γύρω μέρη της Σμύρνης για να προσευχηθούν, να κάνουν το τάμα τους και να προσκυνήσουν. Και μαζί με τη θρησκευτική πανήγυρη υπήρχαν και τα χαρακτηριστικά έθιμα του τόπου, ανάμεσά τους οι περίφημοι σεβντικιαλίδικοι λουκουμάδες που μοίραζαν οι νοικοκυρές

Από την παλιά πατρίδα στη νέα

Μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή, περίπου 150 οικογένειες από το Σεβντίκιοϊ εγκαταστάθηκαν στον Βαθύλακκο. Οι άνθρωποι έφυγαν από την πατρίδα, αλλά δεν άφησαν πίσω όσα μπορούσαν να πάρουν μαζί τους: τις μνήμες, τις παραδόσεις και την πίστη τους.

Έτσι δημιουργήθηκε στον Βαθύλακκο από τον Μ.Π.Σ.Σμυρναίων Μικρασιατών Βαθυλάκκου ο μικρός ναός του Αγίου Ιωάννη του Ντεντέ, προς τιμήν του Αγίου, για να θυμίζει το παλιό εκκλησάκι του Σεβντίκιοϊ. Όπως αναφέρει και η αναμνηστική πινακίδα στον χώρο, οι απόγονοι της Ιωνίας θέλησαν να τιμήσουν εκείνους που έφυγαν από την πατρίδα τους και πήραν την παράδοση μαζί τους «με το νου και την ψυχή τους», για να την παραδώσουν στις νεότερες γενιές.

Και η παράδοση πράγματι συνεχίζεται.

Η προσευχή και η τιμή στον Άγιο Ιωάννη τον Πρόδρομο παραμένουν στο επίκεντρο της ημέρας, ενώ αναβιώνουν και στοιχεία του παλιού εθίμου. Μια νέα βελανιδιά, που φυτεύτηκε στον Βαθύλακκο, με χώμα από την παλιά πατρίδα, θυμίζει εκείνη του Σεβντίκιοϊ και τα μικρά κομμάτια υφάσματος συνεχίζουν συμβολικά να συνδέουν το παρόν με το παρελθόν.

Χαρακτηριστικό είναι το ότι κάθε φορά που άνθρωποι από το σημερινό Gaziemir, το παλιό Σεβντίκιοϊ, επισκέπτονται τον Βαθύλακκο πάντα επισκέπτονται και τον Ντεντέ. Έτσι, στον ίδιο χώρο συναντώνται σήμερα άνθρωποι που συνδέονται με τον ίδιο τόπο μέσα από δύο διαφορετικές διαδρομές της ιστορίας.

Και ίσως οι πιο δυνατές στιγμές αυτής της ιστορίας να είναι οι ακόλουθες. Στις προσκυνηματικές εκδρομές που έχει κατά καιρούς διοργανώσει ο Μ.Π.Σ. Σμυρναίων-Μικρασιατών Βαθυλάκκου, οι εκδρομείς επισκέφθηκαν το Σεβντίκιοϊ και τον χώρο όπου άλλοτε βρισκόταν το εκκλησάκι του Ντεντέ. Εκεί αντίκρισαν την κρήνη του παλιού Αγιάσματος να στέκει ακόμη αλώβητη, αν και το νερό της έχει πια στερέψει, και έζησαν τη συγκίνηση να βαδίζουν πάνω στα χνάρια των προγόνων τους.

Ο Ντεντές λοιπόν έγινε γέφυρα.

Από το Σεβντίκιοϊ στον Βαθύλακκο.
Από την παλιά πατρίδα στη νέα.
Από τους παππούδες στα εγγόνια.

Και κάθε 28η Αυγούστου, ανάμεσα στην προσευχή, τους λουκουμάδες και το μικρό κομμάτι υφάσματος που δένεται στη βελανιδιά, μια μνήμη που θα μπορούσε να είχε χαθεί εξακολουθεί να αναπνέει.