* e-koufalia.gr * Ανεξάρτητη ενημέρωση για το Δήμο Χαλκηδόνος
Ορισμένοι ηγέτες στην Ευρώπη ήθελαν έναν διαπραγματευτή-υπερήρωα, ικανό να αντιμετωπίσει τον Βλαντίμιρ Πούτιν και τον Ντόναλντ Τραμπ, να εξασφαλίσει μια δίκαιη ειρηνευτική συμφωνία για την Ουκρανία και να διαφυλάξει την ασφάλεια της ίδιας της ευρωπαϊκής ηπείρου, καθώς οι συνομιλίες για την κατάπαυση του πυρός επιταχύνονται.
Σύμφωνα με το Politico όμως, δεν επρόκειτο ποτέ να βρουν έναν τέτοιο άνθρωπο.
Αυτή ήταν ήδη η εκτίμηση διπλωματών και αξιωματούχων που βρίσκονται κοντά στις συζητήσεις, οι οποίοι μίλησαν υπό τον όρο της ανωνυμίας για την ευαίσθητη ειρηνευτική διαδικασία στην Ουκρανία, η οποία προκαλεί διχογνωμία στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες. Η εκτίμηση αυτή είχε διαμορφωθεί ακόμη και πριν από την απόφαση της ΕΕ, την Παρασκευή, ότι η εκπροσώπηση της Ευρώπης θα πρέπει να αποτελέσει συλλογική προσπάθεια.
Η προσπάθεια να εντοπιστεί ένας εκπρόσωπος που θα μιλούσε εξ ονόματος ολόκληρης της Ευρώπης ήταν κατανοητή. Η ιδέα να αναλάβει τα ηνία ένας ενιαίος, ευρέως αποδεκτός ηγέτης βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στην επιθυμία να προβληθούν η ισχύς και η ενότητα της Ευρώπης, αλλά και στην ανάγκη να γίνουν αποτελεσματικότερες οι διαπραγματεύσεις με τη Ρωσία, τις ΗΠΑ και την Ουκρανία.
Ο ίδιος ο πρόεδρος της Ουκρανίας, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, δήλωσε αυτή την εβδομάδα ότι ήθελε η Ευρώπη να αποφασίσει μέσα σε λίγες ημέρες ποιος θα την εκπροσωπούσε στις συνομιλίες και άφησε να εννοηθεί ότι θα προτιμούσε να είναι ένα μόνο πρόσωπο. Μάλιστα, αποκάλυψε ότι είχε κάποια προτίμηση, χωρίς ωστόσο να κατονομάσει κάποιον. Δεν έγινε το δικό του. Αντίθετα, οι ηγέτες που συμμετείχαν στη σύνοδο κορυφής στο Δουβλίνο την Παρασκευή αποφάσισαν ότι η «Ε5» –η οποία αποτελείται από τέσσερις μεγάλες χώρες της ΕΕ, τη Γερμανία, τη Γαλλία, την Πολωνία και την Ιταλία, καθώς και το Ηνωμένο Βασίλειο– μαζί με αξιωματούχους της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, θα προχωρήσει τη διαδικασία ως ομάδα.
Η αναζήτηση ενός κορυφαίου εκπροσώπου που θα εξασφάλιζε στην Ευρώπη μια θέση στο τραπέζι του επόμενου γύρου ειρηνευτικών συνομιλιών είχε εξελιχθεί σε πολιτική εμμονή στις Βρυξέλλες, παραβλέποντας τουλάχιστον δύο σημαντικές παραμέτρους.
Η πρώτη είναι ότι οι διαπραγματεύσεις δεν βρίσκονται αυτή τη στιγμή σε επίπεδο ηγετών. Οι συνομιλίες που πραγματοποιήθηκαν αυτή την εβδομάδα στο Άμπου Ντάμπι ήταν τεχνικές συζητήσεις μεταξύ ανώτερων αξιωματούχων. Οι βασικοί πολιτικοί πρωταγωνιστές, όπως ο Πούτιν και ο Ζελένσκι, δεν συμμετείχαν, πόσο μάλλον ο Τραμπ. Η Ρωσία έστειλε έναν συνεργάτη του Κρεμλίνου για να ηγηθεί της αντιπροσωπείας της, ενώ η Ουκρανία ανέθεσε στον επικεφαλής των υπηρεσιών πληροφοριών της να παρουσιάσει τις θέσεις της.
Εάν οι αξιωματούχοι αυτοί σημειώσουν πρόοδο προς μια συμφωνία, οι ηγέτες αναμφίβολα θα θελήσουν να εμπλακούν. Σε τελική ανάλυση, οι ηγέτες θα είναι εκείνοι που θα υπογράψουν οποιεσδήποτε ειρηνευτικές συμφωνίες προκύψουν. Και δεν υπάρχει κανένας περιορισμός στον αριθμό των προέδρων ή των πρωθυπουργών της ΕΕ που θα μπορούσαν να συμμετάσχουν σε μια τέτοια συνάντηση, ως υπογράφοντες ή ως εγγυητές της τελικής συμφωνίας.
Το επόμενο βήμα που πρέπει να γίνει, σύμφωνα τόσο με την Ουκρανία όσο και με τους Αμερικανούς απεσταλμένους που μεσολαβούν στις συνομιλίες, είναι να συμμετάσχει η Ευρώπη στις συζητήσεις με τη Ρωσία, σε αυτό ακριβώς το τεχνικό επίπεδο.
Η δεύτερη παράμετρος που παραβλέπουν ορισμένα κράτη-μέλη και παράγοντες των Βρυξελλών είναι θεσμικής φύσης: υπάρχουν υπερβολικά πολλοί ευρωπαϊκοί φορείς με εξίσου σημαντικά, αλλά πολύ διαφορετικά συμφέροντα και αρμοδιότητες. Αυτό καθιστά αδύνατη τη συγκέντρωση όλων των διαφορετικών πτυχών της διαπραγμάτευσης στα χέρια ενός και μόνο προσώπου.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν μπορεί να διαπραγματευτεί τη μελλοντική αρχιτεκτονική ασφάλειας της Ευρώπης – αυτό είναι ζήτημα που πρέπει να αποφασιστεί από τα μέλη του ΝΑΤΟ και τις εθνικές κυβερνήσεις. Αντίστοιχα, όμως, το ΝΑΤΟ, το Παρίσι και το Βερολίνο δεν μπορούν να διαπραγματευτούν τις κυρώσεις της ΕΕ ή την ένταξη της Ουκρανίας στην Ένωση, καθώς αυτά τα ζητήματα εμπίπτουν στην αρμοδιότητα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Εξίσου μη ρεαλιστική είναι η ιδέα ότι η «Ε3» –οι μεγάλες οικονομικές και στρατιωτικές δυνάμεις της Ευρώπης, δηλαδή η Γερμανία, η Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο– θα επέτρεπαν είτε στην Επιτροπή είτε στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο είτε στο ΝΑΤΟ να διαχειριστεί όλα τα ζητήματα για λογαριασμό τους.
Όπως το έθεσε ένας διπλωμάτης της ΕΕ: «Ο λόγος για τον οποίο η Ευρώπη δεν έχει βρει ένα πρόσωπο που να μπορεί να εκπροσωπήσει ολόκληρη την Ευρώπη είναι ότι η Ευρώπη δεν είναι υπερκράτος».
Στο πλαίσιο των συνομιλιών για την Ουκρανία, τα ευρωπαϊκά συμφέροντα περιλαμβάνουν πολλά κράτη-μέλη της ΕΕ, αλλά και χώρες όπως το Ηνωμένο Βασίλειο και η Νορβηγία, καθώς και την Τουρκία και τη Μολδαβία, ανέφερε ο διπλωμάτης.
«Ποιος μπορεί να υποσχεθεί ότι θα διαθέσει στρατεύματα στο πεδίο εκ μέρους της υπόλοιπης Ευρώπης; Ποιος μπορεί να προσφέρει δισεκατομμύρια σε χρηματοδότηση; Είναι δύσκολο».
Το συμπέρασμα στο οποίο κατέληξαν ορισμένοι αξιωματούχοι που συμμετείχαν στη διαδικασία του Άμπου Ντάμπι ήταν ότι η Ευρώπη θα πρέπει να εκπροσωπείται από μια ομάδα, όπως έχει ήδη συμβεί, αν και μέχρι στιγμής η παρουσία της βρίσκεται ένα βήμα μακριά από την κύρια αίθουσα των διαπραγματεύσεων. Τα διαφορετικά μέλη αυτής της ομάδας θα αναλάβουν διαφορετικά ζητήματα.
Υπάρχει, στη συνέχεια, το ζήτημα της ουσίας: Τι θα συζητηθεί και ποια θα είναι η συλλογική θέση της ευρωπαϊκής ομάδας;
«Αυτό που πραγματικά λέμε είναι πιο σημαντικό από την ακριβή σύνθεση των ανθρώπων που βρίσκονται στην αίθουσα», δήλωσε ο πρωθυπουργός της Σουηδίας, Ουλφ Κρίστερσον, καθώς προσέρχονταν στη συνάντηση των Ευρωπαίων ηγετών την Παρασκευή.
Ο λόγος για τον οποίο Αμερικανοί και Ουκρανοί αξιωματούχοι επιθυμούν τη συμμετοχή της Ευρώπης είναι ότι πιστεύουν πως η έναρξη μιας συζήτησης για την αναμόρφωση των δομών ασφαλείας της ευρωπαϊκής ηπείρου θα μπορούσε να οδηγήσει τη Ρωσία σε μια πιο συνεργατική στάση.
Ο επικεφαλής διαπραγματευτής της Ρωσίας, Βλαντίμιρ Μεντίνσκι, δήλωσε ότι το ευρωπαϊκό πλαίσιο ασφαλείας ήταν το βασικό θέμα που συζητήθηκε στο Άμπου Ντάμπι αυτή την εβδομάδα: «Η σύγκρουση στην Ουκρανία έδειξε ότι ολόκληρο το σύστημα ασφαλείας που λειτουργεί μετά τη Γιάλτα και το Πότσνταμ δεν λειτουργεί καλά και ότι στην Ουκρανία έσπασε ένα απόστημα», ανέφερε.
Η ουκρανική αντιπροσωπεία σημείωσε ότι η σκληρή στάση της Ρωσίας μετριάστηκε κάπως, όταν οι εκπρόσωποι της Μόσχας αντιλήφθηκαν ότι υπήρχε η δυνατότητα να συζητηθούν οι ευρύτερες απαιτήσεις τους για την ευρωπαϊκή ασφάλεια.
Ωστόσο, η ίδια η Ευρώπη δεν συμμετείχε σε εκείνη τη συζήτηση.
Το πρώτο ζήτημα που πρέπει να επιλυθεί αφορά τη σειρά των διαπραγματεύσεων. Το σημαντικότερο ερώτημα είναι πότε θα πρέπει οι Ευρωπαίοι να επιτρέψουν να συζητηθεί το ρωσικό αίτημα για αναμόρφωση της περιφερειακής ασφάλειας. Πρόκειται για ένα κρίσιμο και δυνητικά υπαρξιακό ζήτημα για τις ευρωπαϊκές χώρες. Είναι ήδη ένα θέμα για το οποίο κορυφαίοι αξιωματούχοι της ΕΕ σταθμίζουν προσεκτικά τις θέσεις τους.
Πρόσωπα που βρίσκονται κοντά στις συνομιλίες πιστεύουν ότι μπορεί να βρεθεί ένας έξυπνος τρόπος ώστε να προσφερθεί στη Ρωσία η δυνατότητα συζήτησης για την περιφερειακή ασφάλεια, στο πλαίσιο μιας προσεκτικά σχεδιασμένης αλληλουχίας των διαπραγματεύσεων, χωρίς το ζήτημα να ενσωματωθεί πλήρως στην τελική ειρηνευτική συμφωνία για την Ουκρανία.
Ωστόσο, διαφορετικοί εκπρόσωποι της ΕΕ διατυπώνουν διαφορετικές απόψεις σχετικά με τη σειρά των διαπραγματεύσεων, σε μια κατάσταση που είτε αποτελεί έξυπνη στρατηγική είτε αποκαλύπτει τη συνεχιζόμενη έλλειψη συντονισμού.
Η Κάγια Κάλας, η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας, δήλωσε ότι δεν θα πρέπει να υπάρξει καμία συζήτηση για την ευρύτερη αρχιτεκτονική ασφάλειας της Ευρώπης –όπως οι ρυθμίσεις του ΝΑΤΟ, οι αναπτύξεις στρατευμάτων και οι μηχανισμοί διαβούλευσης με τη Ρωσία– μέχρι να οριστικοποιηθεί η ειρηνευτική συμφωνία.
Στο Άμπου Ντάμπι, ωστόσο, αξιωματούχοι της ΕΕ έδειξαν πρόθυμοι να επιτρέψουν την παράλληλη διεξαγωγή των διαπραγματεύσεων, ώστε η ειρηνευτική διευθέτηση για την Ουκρανία και οι μελλοντικές δομές ασφαλείας της Ευρώπης να συζητηθούν ταυτόχρονα.
Αξιωματούχοι στις εθνικές πρωτεύουσες συμφωνούν, επίσης, ότι η «αλληλουχία» των διαπραγματεύσεων σε αυτό το ζήτημα είναι καθοριστικής σημασίας. Στο παρασκήνιο, διαφορετικές χώρες και ομάδες έχουν διαφορετικές απόψεις για το ποια είναι η σωστή στρατηγική, ενώ εξακολουθούν να προβληματίζονται και για το κατά πόσο είναι σωστό να υπάρξει απευθείας διαπραγμάτευση με τον Πούτιν.
Και, φυσικά, το ζήτημα του ρόλου της Ευρώπης μπορεί τελικά να αποδειχθεί άνευ αντικειμένου. Οι Αμερικανοί απεσταλμένοι δήλωσαν το βράδυ της Πέμπτης ότι ο Πούτιν είχε συμφωνήσει να επιτρέψει τη συμμετοχή της Ευρώπης στις συνομιλίες, αλλά το Κρεμλίνο αμφισβήτησε αυτόν τον ισχυρισμό την Παρασκευή.
Μετά την ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων στο Άμπου Ντάμπι αυτή την εβδομάδα, ο Τζάρεντ Κούσνερ, γαμπρός του Τραμπ και ανώτερος απεσταλμένος του, αναγνώρισε τις δύο δυσκολίες που αντιμετωπίζει.
«Εάν η Ευρώπη μπορούσε να εντοπίσει ένα πρόσωπο για να μιλήσει εξ ονόματός της, αυτό θα ήταν μεγαλύτερο επίτευγμα από το να πείσουμε τους Ρώσους να την συμπεριλάβουν στις διαπραγματεύσεις», δήλωσε.
Πηγή: iEidiseis
