Ο «εμφύλιος» Προέδρου και πρωθυπουργού ρίχνει την Πολωνία σε βαθιά πολιτική κρίση

Σε βαθιά πολιτική και θεσμική κρίση βυθίζεται η Πολωνία, καθώς η σύγκρουση ανάμεσα στον Πρόεδρο της χώρας, Κάρολ Ναβρότσκι, και στον πρωθυπουργό, Ντόναλντ Τουσκ, λαμβάνει πλέον εκρηκτικές διαστάσεις, με επίκεντρο τον έλεγχο του Συνταγματικού Δικαστηρίου.

Η απομάκρυνση του επικεφαλής του ανώτατου συνταγματικού οργάνου πυροδότησε σφοδρές αντιδράσεις, με τον Πολωνό Πρόεδρο να κατηγορεί ευθέως την κυβέρνηση για βίαιη κατάληψη του Δικαστηρίου. Η ένταση μεταφέρθηκε στους δρόμους της Βαρσοβίας, όπου εκατοντάδες διαδηλωτές συγκεντρώθηκαν έξω από το κτίριο, παρουσία ισχυρών αστυνομικών δυνάμεων.

Μάλιστα, η αντιπαράθεση κλιμακώθηκε τόσο ώστε ο Ναβρότσκι να διακόψει την πτήση του προς την Αφρική και να επιστρέψει εσπευσμένα στην Πολωνία, προκειμένου να παρέμβει προσωπικά στις εξελίξεις.

Τι πυροδότησε την κρίση στην Πολωνία

Πάντως, η νέα κρίση ξέσπασε την Παρασκευή (30/10), όταν το Συνταγματικό Δικαστήριο ανακοίνωσε ότι η δικαστής με τη μεγαλύτερη προϋπηρεσία, Άννα Κόρβιν-Πιοτρόφσκα, αποφάσισε την αναστολή άσκησης των καθηκόντων του προέδρου του, Μπόγκνταν Σφιεντσκόφσκι, αναλαμβάνοντας η ίδια τη διοίκηση του θεσμού.

Ο Σφιεντσκόφσκι είχε τοποθετηθεί στη θέση του επί της προηγούμενης συντηρητικής κυβέρνησης του κόμματος Νόμος και Δικαιοσύνη (PiS), με το οποίο διατηρεί στενούς πολιτικούς δεσμούς ο σημερινός Πρόεδρος της Πολωνίας.

Η εξέλιξη αυτή όξυνε περαιτέρω τη διαμάχη ανάμεσα στην εθνικιστική πλευρά που εκπροσωπεί ο Ναβρότσκι και στη φιλοευρωπαϊκή κυβέρνηση του Τουσκ, η οποία επιδιώκει την αναμόρφωση της Δικαιοσύνης.

Ναβρότσκι: «Βίαιη κατάληψη» του Δικαστηρίου

Σε ιδιαίτερα υψηλούς τόνους κινήθηκε η αντίδραση του Κάρολ Ναβρότσκι, ο οποίος κατηγόρησε την κυβέρνηση για παραβίαση της συνταγματικής τάξης.

«Τη νύχτα αυτή παραβιάστηκε η συνταγματική τάξη της Δημοκρατίας της Πολωνίας και ένα συνταγματικό όργανο του κράτους καταλήφθηκε διά της βίας», ανέφερε σε δήλωσή του, την οποία διάβασε συνεργάτης του έξω από το Δικαστήριο τις πρώτες πρωινές ώρες του Σαββάτου (31/10).

Ο Πολωνός Πρόεδρος, ο οποίος επέστρεψε άρον άρον από το ταξίδι του στην Αφρική, κατευθύνθηκε στο Συνταγματικό Δικαστήριο, όπου είχαν ήδη συγκεντρωθεί εκατοντάδες πολίτες, ζητώντας την επαναφορά του Σφιεντσκόφσκι στα καθήκοντά του.

Στην περιοχή αναπτύχθηκαν ισχυρές αστυνομικές δυνάμεις, ενώ η παρουσία του Προέδρου στο κτίριο ανέδειξε το πρωτοφανές επίπεδο έντασης μεταξύ των κορυφαίων θεσμών της χώρας.

Ο Ναβρότσκι ζήτησε την άμεση αποκατάσταση της συνταγματικής τάξης και συγκάλεσε επείγουσες πολιτικές διαβουλεύσεις, επιδιώκοντας, όπως δήλωσε, τη σταθεροποίηση της κατάστασης.

Η απάντηση Τουσκ για το κράτος δικαίου

Από την πλευρά του, ο πρωθυπουργός, Ντόναλντ Τουσκ, υπερασπίστηκε την προσπάθεια της κυβέρνησής του να αποκαταστήσει το κράτος δικαίου, μετά την περίοδο διακυβέρνησης του κόμματος Νόμος και Δικαιοσύνη.

Η Ε.Ε. είχε κατηγορήσει την προηγούμενη κυβέρνηση στην Πολωνία για υπονόμευση της ανεξαρτησίας της Δικαιοσύνης, με αποτέλεσμα το ζήτημα να αποτελέσει επί σειρά ετών βασικό σημείο αντιπαράθεσης μεταξύ Βαρσοβίας και ευρωπαϊκών θεσμών.

Σε ανάρτησή του στο X, ο Τουσκ υποστήριξε ότι η αποκατάσταση του κράτους δικαίου αποτελεί υποχρέωση της κυβέρνησης, αναγνωρίζοντας παράλληλα τις δυσκολίες που συνεπάγεται η διαδικασία. «Η αποκατάσταση του κράτους δικαίου είναι καθήκον μας», ανέφερε ο ίδιος προσθέτοντας: «Έπειτα από χρόνια παρανομίας επί διακυβέρνησης του PiS, πρόκειται για μια δύσκολη διαδικασία, ορισμένες φορές ακόμη και επώδυνη, που απαιτεί αποφασιστική δράση. Δεν υπάρχει άλλος δρόμος».

Przywracanie rządów prawa jest naszym obowiązkiem. Po latach pisowskiego bezprawia to proces trudny, czasem bolesny i wymaga zdecydowanego działania. Innej drogi nie ma.

— Donald Tusk (@donaldtusk) October 30, 2026

Η σύγκρουση στην Πολωνία από το 2015

Η αντιπαράθεση για το Συνταγματικό Δικαστήριο δεν αποτελεί πρόσφατη εξέλιξη. Οι ρίζες της εντοπίζονται στο 2015, όταν το κόμμα Νόμος και Δικαιοσύνη επιχείρησε να διορίσει δικαστές σε θέσεις που είχαν ήδη καλυφθεί από την προηγούμενη κυβέρνηση.

Σταδιακά, οι επιλογές του PiS εξασφάλισαν την πλειοψηφία στο Συνταγματικό Δικαστήριο, προκαλώντας σοβαρές αντιδράσεις στο εσωτερικό και στο εξωτερικό της Πολωνίας.

Επικριτές των αλλαγών υποστήριζαν ότι το Δικαστήριο δεν πληρούσε πλέον τις προϋποθέσεις ενός ανεξάρτητου και αμερόληπτου δικαιοδοτικού οργάνου, όπως προβλέπουν οι θεμελιώδεις αρχές του κράτους δικαίου.

Όταν ο κυβερνητικός συνασπισμός του Τουσκ ανέλαβε την εξουσία το 2023, δεσμεύτηκε να αποκαταστήσει την ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης και να προχωρήσει σε μεταρρυθμίσεις του Συνταγματικού Δικαστηρίου.

Ωστόσο, η εκλογή του Ναβρότσκι στην Προεδρία το 2025 δημιούργησε νέα εμπόδια σε αυτές τις προσπάθειες, καθώς ο ίδιος διατήρησε τη στενή πολιτική του σχέση με το προηγούμενο κυβερνών κόμμα.

Δικαστές που δεν αναγνωρίζει η άλλη πλευρά

Η θεσμική παράλυση έχει ενταθεί εξαιτίας της αμοιβαίας άρνησης αναγνώρισης δικαστικών διορισμών από τις δύο πλευρές.

Νωρίτερα μέσα στο 2026, ο Ναβρότσκι αρνήθηκε να ορκίσει τρεις από τους έξι δικαστές που είχε επιλέξει το Κοινοβούλιο. Παράλληλα, ο Σφιεντσκόφσκι, ο οποίος είχε διατελέσει υφυπουργός Δικαιοσύνης επί διακυβέρνησης του PiS, αρνήθηκε να επιτρέψει σε δικαστές εκλεγμένους από τη σημερινή κοινοβουλευτική πλειοψηφία να αναλάβουν καθήκοντα.

Τον Σεπτέμβριο, το Κοινοβούλιο επέλεξε για το Συνταγματικό Δικαστήριο τον Μάτσεϊ Μπέρεκ, πολιτικό σύμμαχο του Τουσκ. Η επιλογή προκάλεσε επίσης επικρίσεις, καθώς εκφράστηκαν επιφυλάξεις για το κατά πόσον η τοποθέτηση ενός προσώπου με τόσο στενούς κυβερνητικούς δεσμούς εξυπηρετεί τον διακηρυγμένο στόχο της αποκατάστασης των θεσμικών αντιβάρων.

Η νέα αντιπαράθεση φέρνει πλέον στο προσκήνιο ένα βαθύτερο πρόβλημα, καθώς Πρόεδρος και κυβέρνηση αμφισβητούν αμοιβαία τη νομιμότητα κρίσιμων επιλογών για τη σύνθεση και τη λειτουργία του Συνταγματικού Δικαστηρίου, αφήνοντας έναν από τους σημαντικότερους θεσμούς της Πολωνίας ουσιαστικά παραλυμένο.

The post Ο «εμφύλιος» Προέδρου και πρωθυπουργού ρίχνει την Πολωνία σε βαθιά πολιτική κρίση appeared first on iEidiseis.