Το νέο μέτωπο της Ουκρανίας: Πώς το Διάστημα έγινε κρίσιμο για την έκβαση του πολέμου

Για τους κατοίκους της ρωσικής βιομηχανικής πόλης Σαμάρα, στις όχθες του Βόλγα, οι πρώτες ενδείξεις της ουκρανικής επίθεσης ήταν εκρήξεις, οι οποίες έστειλαν μια στήλη καπνού ψηλά στον ουρανό.

Σύμφωνα με τον Guardian μολονότι το Κρεμλίνο δεν είχε διευκρινίσει ποιος ήταν ο στόχος, τα βίντεο που κυκλοφόρησαν σύντομα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης κατέστησαν σαφές τι είχε πληγεί τις πρώτες πρωινές ώρες της 15ης Αυγούστου: το Κέντρο Πυραύλων και Διαστήματος Progress, τον κατασκευαστή των ρωσικών πυραύλων Soyuz-2.

Δύο πύραυλοι Flamingo έπληξαν με σφοδρότητα δύο κτίρια, μεταξύ των οποίων και μια εγκατάσταση γνωστή ως 106A, έναν «καθαρό χώρο» (clean room), όπου συναρμολογούνταν οι μητρικές πλακέτες για τα συστήματα εκτόξευσης των πυραύλων Soyuz.

Εν μέσω άλλων ουκρανικών επιθέσεων εναντίον ρωσικών διυλιστηρίων και βιομηχανικών εγκαταστάσεων, η επίθεση στη Σαμάρα ξεχώρισε, καθώς αποτέλεσε ένδειξη μιας επέκτασης του πολέμου, του οποίου οι γεωγραφικές επιπτώσεις –που γίνονται ήδη αισθητές σε ολόκληρη την Ευρώπη μέσω υβριδικών επιθέσεων και επιθέσεων κατά εμπορικών πλοίων στη Μαύρη Θάλασσα– έχουν πλέον επεκταθεί και στον τομέα του Διαστήματος.

Σε μια σύγκρουση που επαναπροσδιορίζει τον τρόπο διεξαγωγής του πολέμου, μέσω της εκτεταμένης χρήσης μη επανδρωμένων αεροσκαφών (drones) και αισθητήρων στο πεδίο της μάχης, η πρόσβαση στο Διάστημα και στους δορυφόρους που τροφοδοτούν αυτά τα συστήματα –καθώς και η δυνατότητα παρεμπόδισης των εχθρικών επιχειρήσεων εκεί– έχει καταστεί ολοένα και πιο κρίσιμη.

Η επίθεση στη Σαμάρα αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα, καθώς έπληξε τους πυραύλους που μεταφέρουν στο Διάστημα το νέο δορυφορικό σύστημα Rassvet της Ρωσίας, το οποίο αναπτύσσεται με ταχύτατους ρυθμούς ως αντικαταστάτης του Starlink του Έλον Μασκ, από το οποίο η Ρωσία αποκλείστηκε νωρίτερα φέτος.

Επιπλέον, η Ουκρανία έχει επιτεθεί φέτος και σε άλλες εγκαταστάσεις που ανήκουν στη Roscosmos, μεταξύ των οποίων το Κορολιόφ, ένα μεγάλο συγκρότημα βόρεια της Μόσχας, καθώς και σε ένα ραδιοτηλεσκόπιο ουκρανικής κατασκευής, το οποίο κατέλαβε η Ρωσία στην Κριμαία.

Οι προσπάθειες της Ρωσίας να αναπτύξει με ταχείς ρυθμούς το δίκτυο Rassvet δεν αποτελούν τη μοναδική διαστημική πρόκληση που αντιμετωπίζει η Ουκρανία. Η Μόσχα έχει επίσης χρησιμοποιήσει βαλλιστικούς πυραύλους Oreshnik τουλάχιστον σε τρεις περιπτώσεις. Πρόκειται για ένα σύστημα που εκτοξεύεται στο εγγύς Διάστημα και στη συνέχεια απελευθερώνει πολλαπλές κεφαλές, καθεμία από τις οποίες μπορεί να κατευθυνθεί ανεξάρτητα προς διαφορετικό στόχο και οι οποίες είχαν αρχικά σχεδιαστεί για πυρηνικά όπλα.

Όλα αυτά έχουν οδηγήσει το Κίεβο στην εντατικοποίηση των προσπαθειών του για τη διαφοροποίηση της πρόσβασής του σε διαστημικά συστήματα, ώστε να μην εξαρτάται από τις ΗΠΑ και το Starlink, η λειτουργία του οποίου περιορίστηκε με αμφιλεγόμενο τρόπο τις τελευταίες εβδομάδες. Παράλληλα, η Ουκρανία επιδιώκει να αναπτύξει νέα διαστημικά αντίμετρα απέναντι σε απειλές όπως οι πύραυλοι Oreshnik.

Η Ουκρανία έχει πραγματοποιήσει τουλάχιστον τρεις δοκιμές αναχαιτίσεων στο εγγύς Διάστημα, καθώς επιδιώκει να θέσει σε τροχιά τους δικούς της κυρίαρχους δορυφόρους, συμμετέχοντας έτσι σε έναν ταχέως αυξανόμενο αριθμό χωρών που προσπαθούν να αποκτήσουν ερείσματα στο Διάστημα.

Αυτό έγινε πραγματικότητα τον περασμένο μήνα, όταν η Ουκρανία και η δανική εταιρεία GomSpace ανακοίνωσαν ότι έθεσαν με επιτυχία σε τροχιά τον δορυφόρο Obria Nano, τον πρώτο δοκιμαστικό δορυφόρο ενός μελλοντικού, ανεξάρτητου ουκρανικού δικτύου επικοινωνιών, το οποίο, σύμφωνα με πληροφορίες, προβλέπεται να περιλαμβάνει περίπου 245 δορυφόρους.

«Όλοι θέλουν τη δική τους εκδοχή του Starlink»

Σύμφωνα με ειδικούς, η ολοένα και μεγαλύτερη επέκταση της σύγκρουσης στην Ουκρανία στο Διάστημα αποτελεί απλώς την πιο πρόσφατη ένδειξη της ταχύτατης στρατιωτικοποίησης ενός πεδίου, για το οποίο οι σχετικές διεθνείς συνθήκες παραμένουν ασαφείς, ξεπερασμένες και δύσκολα εφαρμόσιμες.

Τον Σεπτέμβριο, ο υπουργός Πολεμικής Αεροπορίας των ΗΠΑ, Τρόι Μάινκ, παραδέχθηκε για πρώτη φορά ότι η Ουάσιγκτον έχει αναπτύξει «οπλικά συστήματα ελέγχου του Διαστήματος σε τροχιά», εν μέσω αναφορών ότι η Ρωσία είχε επανειλημμένα θέσει τους δορυφόρους της σε κοντινή απόσταση από διαστημικά μέσα των ΗΠΑ και άλλων χωρών.

Σαν να ήθελε να υπογραμμίσει αυτό ακριβώς το σημείο, λίγες εβδομάδες αργότερα, ένας ρωσικός δορυφόρος, ο Kosmos 2612, παρατηρήθηκε να πραγματοποιεί επιθετικούς ελιγμούς προσέγγισης προς έναν εμπορικό δορυφόρο ραντάρ, τον οποίο διαχειρίζεται ο φινλανδικός όμιλος Iceye και ο οποίος παρέχει στον ουκρανικό στρατό τρισδιάστατες απεικονίσεις του εδάφους.

Οι ειδικοί περιέγραψαν την ενέργεια αυτή ως σκόπιμη πράξη παρενόχλησης.

«Ο διαστημικός πόλεμος συζητούνταν ως κάτι που θα αποτελούσε πραγματικότητα στο μέλλον», λέει η δρ Έλενα Γκρόσφελντ, ειδική σε θέματα Διαστήματος και ασφάλειας στο Σουηδικό Πανεπιστήμιο Άμυνας. «Όμως, αυτό το μέλλον είναι ήδη εδώ».

Όπως υποστηρίζει η Γκρόσφελντ, για τη Ρωσία το Διάστημα έχει καταστεί απαραίτητο για την επίτευξη στρατιωτικής επιτυχίας, με τη Μόσχα να αντιμετωπίζει τις επιθετικές επιχειρήσεις στο Διάστημα ως προάγγελο μιας ευρύτερης σύγκρουσης. Πρόκειται για μια νέα πραγματικότητα, στην οποία ο πόλεμος είναι άρρηκτα συνδεδεμένος με τις δορυφορικές πληροφορίες και τα συστήματα εντοπισμού και προσδιορισμού στόχων.

«Αυτό είχε ξεκινήσει πριν από τον πόλεμο στην Ουκρανία», δήλωσε η Γκρόσφελντ. «Η Διαστημική Δύναμη των ΗΠΑ (US Space Force) –ο τότε δεύτερος στην ιεραρχία, στρατηγός Ντέιβιντ Τόμσον– είχε δηλώσει το 2021 ότι οι ΗΠΑ διαπίστωναν καθημερινές επιθέσεις [από τη Ρωσία και την Κίνα] εναντίον αμερικανικών δορυφόρων. Δεν πρόκειται κατ’ ανάγκη για κινητικές επιθέσεις [δηλαδή επιθέσεις με φυσική πρόσκρουση], αλλά πλέον, με τον πόλεμο και την εξάρτηση όλων από το Διάστημα για την εξασφάλιση πληροφοριών και επικοινωνιών, το ζήτημα έχει βρεθεί στο επίκεντρο».

Η Γκρόσφελντ ανέφερε ότι δεν είναι σαφής η πρόθεση της Ρωσίας πίσω από την πρόσφατη «εκφοβιστική» συμπεριφορά απέναντι στον δορυφόρο της Iceye. Μία πιθανή εξήγηση είναι ότι επιδίωκε να τον αναγκάσει να καταναλώσει καύσιμα προκειμένου να αλλάξει πορεία, μειώνοντας με αυτόν τον τρόπο τη διάρκεια ζωής του.

Αυτή, ωστόσο, δεν είναι η μοναδική τακτική που έχει παρατηρηθεί. Η Ρωσία έχει επίσης χρησιμοποιήσει παρεμβολές σημάτων, λέιζερ για την τύφλωση δορυφόρων, ενώ έχει τοποθετήσει κατασκοπευτικούς δορυφόρους «επιθεώρησης» κοντά σε διαστημικά μέσα ξένων χωρών.

Σύμφωνα με τους ειδικούς, αυτό που περιπλέκει ακόμη περισσότερο την κατάσταση στο Διάστημα είναι το γεγονός ότι οι διεθνείς συνθήκες που διέπουν τη διαχείριση των δραστηριοτήτων στο Διάστημα και την ανάπτυξη όπλων εκεί έχουν, τα τελευταία χρόνια, ξεπεραστεί από τις εξελίξεις.

The post Το νέο μέτωπο της Ουκρανίας: Πώς το Διάστημα έγινε κρίσιμο για την έκβαση του πολέμου appeared first on iEidiseis.