Γιατί οι ξένοι μεγαλοεπενδυτές κατεβαίνουν από το τρένο των τραπεζών

Δύο φαινομενικά ασύνδετες εξελίξεις στο χώρο των τραπεζών έδειξαν ότι η πραγματικότητα στον κλάδο είναι πολύ διαφορετική από το πανηγυρικό κλίμα που διαφημίζουν οι Έλληνες τραπεζίτες.
Στις αρχές του μήνα ο Αμερικανός επενδυτής και βασικός μέτοχος στην Τράπεζα Πειραιώς Τζον Πόλσον ρευστοποίησε αιφνιδιαστικά 35 εκατ. μετοχές της Τράπεζας Πειραιώς έναντι 332,85 εκατ. ευρώ.
Λίγες μέρες αργότερα, στις 18 Νοεμβρίου η Eurobank ανακοινώνει την εξαγορά της βουλγαρικής Fibank με αποτίμηση 1 δισ. ευρώ, επιλέγοντας όμως να μη την πληρώσει από το (γεμάτο) ταμείο της αλλά να ζητήσει 750 εκατ. ευρώ από νέους θεσμικούς επενδυτές με κατάργηση του δικαιώματος προτίμησης και χωρίς δέσμευση συμμετοχής του βασικού της μετόχου, της Fairfax του Πρεμ Γουάτσα.
Ενώ δηλαδή οι τράπεζες προβάλουν εικόνα επιτυχίας, κερδοφορίας και ανοδικής πορείας των μετοχών, η πραγματικότητα είναι ότι το «πάρτι» που λαμβάνει χώρα τα τελευταία χρόνια οδεύει προς τη λήξη του. Και ότι οι πραγματικοί insiders της υπόθεσης, βασικοί μεγαλομέτοχοι, αποχωρούν διακριτικά αλλά σταθερά, για να προλάβουν το τρένο της μεγάλης φυγής το οποίο θα αναχωρήσει αργά ή γρήγορα, αλλά πάντως πριν την άνοιξη του 2027 που έρχεται η αναδιάταξη των δεικτών MSCI.
Η αντίδραση του Χρηματιστηρίου, που γκρέμισε τη μετοχή της Eurobank την ημέρα της ανακοίνωσης επιβεβαίωσε αυτό που ψιθυρίζεται στα επενδυτικά γραφεία: πίσω από τα μεγάλα ντιλ, οι ιδιώτες μεγαλομέτοχοι που αγόρασαν φθηνά τις ελληνικές τράπεζες μετά τη διάσωσή τους με δημόσιο χρήμα ετοιμάζουν άμεσα ή έμμεσα την έξοδό τους.
Η εξαγορά στη Βουλγαρία είναι σίγουρα σημαντική επιχειρηματική εξέλιξη, που διευρύνει το αποτύπωμα της Eurobank στη γειτονική χώρα και μάλιστα με κυρίαρχη θέση στην εκεί αγορά. Όμως ο τρόπος χρηματοδότησης της εξαγοράς δείχνει ότι προφανώς υπάρχει σχέδιο σταδιακής απεμπλοκής.
Το «μυστικό» της χρηματοδότησης
Η Eurobank επέλεξε να μην χρηματοδοτήσει την εξαγορά μόνο από τα κεφάλαιά της ούτε να μειώσει το ποσοστό διανομής μερίσματος (55%), αλλά να προχωρήσει σε αύξηση μετοχικού κεφαλαίου 750 εκατ. ευρώ μέσω ιδιωτικής τοποθέτησης (accelerated bookbuilding) με κατάργηση του δικαιώματος προτίμησης των υφιστάμενων μετόχων, δηλαδή της Fairfax, συγκαλώντας Έκτακτη Γενική Συνέλευση στις 9 Δεκεμβρίου 2026 με συντονιστές τις J.P. Morgan και UBS.
Την ίδια στιγμή, ο βασικός μέτοχος (η Fairfax με 32,9%), ο οποίος ήδη εισπράττει 813 εκατ. ευρώ πουλώντας το 80% της Eurolife στην ίδια την Eurobank, πουλάει και μετοχές μέσα στο πρόγραμμα buyback για να μην ξεπεράσει το όριο του 33,33%. Υπερψηφίζει μεν τη συμφωνία, αλλά, όπως παραδέχθηκε ο CEO Φωκίων Καραβίας στους αναλυτές, δεν έχει αναλάβει καμία δέσμευση ότι θα συμμετάσχει στην αύξηση μετοχικού κεφαλαίου.
Η Eurobank διέθετε ήδη πλεονάζον κεφάλαιο, που σημαίνει ότι εάν ο μεγαλομέτοχος σκόπευε να μείνει για χρόνια θα πλήρωνε από το έτοιμο ταμείο ταμείο ώστε να μη μοιραστεί τα μελλοντικά κέρδη με άλλους. Εδώ γίνεται το αντίστροφο: η τράπεζα δίνει 813 εκατ. μετρητά στη Fairfax για τη Eurolife και μοιράζει προμέρισμα 214 εκατ. ευρώ από την μία πόρτα, ενώ ζητά 750 εκατ. ευρώ από νέους θεσμικούς από την άλλη.
Η κατάργηση του δικαιώματος προτίμησης μειώνει αθόρυβα το ποσοστό της Fairfax κοντά στο 30,9% και κρατά ανέπαφο το μέρισμα του 55% ως «δόλωμα» αποτίμησης για να προσελκύσει νέους ξένους αγοραστές.
Γιατί πουλάνε τώρα – Το τέλος των εύκολων κερδών
Τόσο ο Πόλσον όσο και ο Γουάτσα είναι όχι μόνο έμπειροι επενδυτές, αλλά, λόγω της συμμετοχής τους στις δύο τράπεζες, έχουν πλήρη γνώση της πραγματικής κατάστασης η οποία μπορεί να μην είναι ακριβώς εκείνη που προωθούν προς τα έξω τα γραφεία δημοσίων σχέσεων των τραπεζών.
Ακόμα και χωρίς εσωτερική γνώση, είναι προφανές ότι η μηχανή υπερκερδών που λειτουργεί τα τελευταία χρόνια έχει φτάσει στα όριά της.
Στα τέλη του περασμένου Μαΐου, έληξε η περίοδος συμβασιοποίηση των δανείων του Ταμείου Ανάκαμψης, πράγμα που σημαίνει «φρένο» στα εγγυημένα δάνεια που τροφοδότησαν με υψηλές προμήθειες τις τράπεζες.
Αυτό φάνηκε αμέσως στα στοιχεία της πιστωτικής επέκτασης (καθαρός ρυθμός αύξηση νέων δανείων) που μειώθηκε στο 6% τον Σεπτέμβριο, από 7% προηγουμένως. Ταυτόχρονα, η προκλητική ψαλίδα επιτοκίων (με τις ελληνικές τράπεζες να δίνουν τα χαμηλότερα επιτόκια καταθέσεων προθεσμίας αλλά από τα υψηλότερα επιτόκια δανείων) ήρθε πάλι στο προσκήνιο, με την Επιτροπή Ανταγωνισμού να παρεμβαίνει ξανά, προτείνοντας μάλιστα και μέτρα παρέμβασης.
Στα αποτελέσματα εξαμήνου μάλιστα, φάνηκε και αύξηση των κόκκινων δανείων (κατά 9,3%) παρόλο που σε αυτά δεν περιλαμβάνονται τα κόκκινα δάνεια της κρίσης τα οποία οι τράπεζες ξεφορτώθηκαν μεταφέροντάς τα στα funds και τους servicers ώστε να μην εμφανίζονται στους ισολογισμούς.
Τα καμπανάκια δηλαδή χτυπάνε διαρκώς και δείχνουν ότι το τραπεζικό πάρτι, που ήταν επιδοτούμενο με κρατικές εγγυήσεις, σε βάρος των καταθετών και των δανειοληπτών, τώρα φτάνει στο τέλος του.
Το ορόσημο του Μαΐου 2027
Ορόσημο θα είναι η μετάταξη της ελληνικής αγοράς στις ανεπτυγμένες του δείκτη MSCI , η οποία θα προκαλέσει μεγάλες εισροές και εκροές κεφαλαίων, αλλά, το κυριότερο, μείωσης του βάρους της ελληνικής αγοράς από 0,61% του δείκτη Αναδυομένων Αγορών που είναι σήμερα, σε μόλις 0,06% στον MSCI World. Αυτό, σε συνδυασμό με τον υποβιβασμό της Εθνικής και της Eurobank από Large Cap σε Mid Cap στην προσομοίωση της MSCI και την υποχρεωτική έξοδο των ενεργών funds Αναδυόμενων Αγορών, πιθανότατα σημαίνει ρίσκο και φυγή κεφαλαίων, με πίεση στις μετοχές, ιδίως των τραπεζών.
Τα τεράστια κέρδη που έγραψαν Πόλσον και Γουάτσα
Πέραν αυτού, όμως, τα νούμερα εξηγούν γιατί η σημερινή συγκυρία αποτελεί ιδανικό σημείο εξαργύρωσης.
Ο Τζον Πόλσον είχε ήδη μηδενίσει τη συμμετοχή του σε Alpha Bank και ΕΥΔΑΠ. Στην Πειραιώς, αφού εξαϋλώθηκαν οι παλαιότερες τοποθετήσεις του, μπήκε στην ανακεφαλαιοποίηση του 2021, μόλις το Δημόσιο ανέλαβε να καθαρίσει τα κόκκινα δάνεια μέσω των κρατικών εγγυήσεων του «Ηρακλή», αγοράζοντας περίπου 233 εκατ. μετοχές προς 1,15 ευρώ τη μία, έναντι 268 εκατ. ευρώ.
Με τη μετοχή σήμερα στα 9,73 ευρώ (έχοντας ενδιάμεσα φτάσει έως τα 10,98 ευρώ), δηλαδή πάνω από οκτώ φορές υψηλότερα, ο Αμερικανός επενδυτής έχει ήδη σηκώσει 493 εκατ. ευρώ μόνο από δύο επίσημα πακέτα (160 εκατ. ευρώ στα 4,58 ευρώ τον Φεβρουάριο του 2025 και 332,85 εκατ. ευρώ στα 9,51 ευρώ τώρα), διέθεσε αθόρυβα άλλα 36,3 εκατ. μετοχές μέσα στη χρονιά και διατηρεί ακόμη το 8,43% (104,2 εκατ. μετοχές), τρέχουσας αξίας περίπου 1,01 δισ. ευρώ.
Ακόμη πιο εντυπωσιακός είναι ο λογαριασμός του Ινδοκαναδού Πρεμ Γουάτσα στη Eurobank. Μετά τις τοποθετήσεις της περιόδου 2014–2015 και τη συγχώνευση απορρόφησης της Grivalia το 2019, η Fairfax απέκτησε το ένα τρίτο της τράπεζας με μέση τιμή κτήσης μόλις 0,94 ευρώ ανά μετοχή και συνολικό κόστος 1,2 δισ. ευρώ. Στα 4,68 ευρώ σήμερα (4,91 ευρώ πριν από την ανακοίνωση της αύξησης κεφαλαίου), η μετοχή διαπραγματεύεται πέντε φορές πάνω από το κόστος του: το πακέτο του 32,9% (1,186 δισ. μετοχές) αξίζει περίπου 5,55 δισ. ευρώ, γράφοντας υπεραξία 4,35 δισ. ευρώ πάνω από την αρχική δαπάνη. Ο ίδιος ο Γουάτσα μίλησε για την καλύτερη επένδυση της Fairfax εδώ και σαράντα χρόνια. Ο Καναδός μέτοχος ήδη ρευστοποιεί κλιμακωτά: πούλησε 80 εκατ. μετοχές εισπράττοντας 186 εκατ. ευρώ στα 2,33 ευρώ στις αρχές του 2025, διαθέτει μετοχές μέσα στο πρόγραμμα επαναγοράς ιδίων μετοχών της τράπεζας και εισπράττει 813,2 εκατ. ευρώ μετρητά πουλώντας το 80% της Eurolife στην ίδια την Eurobank.
Πηγή: iEidiseis











