Βαφειάδης

Οι ΗΠΑ έχασαν το καθεστώς εξάλειψης της ιλαράς μετά από 26 χρόνια – Πώς ο Ρόμπερτ Κένεντι Τζούνιορ άφησε την επιδημία να εξαπλωθεί

Ιλαρά Ρόμπερτ Κένεντι Τζούνιορ

Η ιλαρά εξαπλώνεται στις ΗΠΑ, η χώρα έχασε επισήμως το καθεστώς εξάλειψης, έπειτα από 26 χρόνια και τα κρούσματα έχουν φτάσει σε επίπεδα που είχαν να καταγραφούν από τη δεκαετία του 1990.

Χορηγούμενο
Super Plast, Νάουσα: πλαστικές σακούλες, νάυλον και χαρτοπλάστ με αποστολή σε όλη την Ελλάδα. Δείτε τα προϊόντα →

Η απόφαση του Παναμερικανικού Οργανισμού Υγείας (PAHO) αποτελεί σοβαρό πλήγμα για τη δημόσια υγεία των ΗΠΑ και αναζωπυρώνει τη συζήτηση για την πολιτική εμβολιασμών της κυβέρνησης Ντόναλντ Τραμπ.

Δύο δημοσιεύματα περιγράφουν διαφορετικές πλευρές της κρίσης: το πρώτο δημοσίευμα από το BBC καταγράφει την απώλεια του καθεστώτος εξάλειψης και την πτώση της εμβολιαστικής κάλυψης, ενώ η εκτενής έρευνα του Reuters εξετάζει πώς οι επιλογές του υπουργού Υγείας Ρόμπερτ Φ. Κένεντι Τζούνιορ, οι περικοπές στη χρηματοδότηση και η αποδυνάμωση των τοπικών υπηρεσιών υγείας συνέβαλαν, σύμφωνα με ειδικούς, στην εξάπλωση της νόσου.

Τα στοιχεία που παρουσιάζει το Reuters κάνουν λόγο για περισσότερα από 7.700 κρούσματα και 13 θανάτους από το 2025. Το BBC, επικαλούμενο τα δεδομένα για το 2026, αναφέρει περίπου 5.400 περιστατικά και 10 θανάτους μέσα στη φετινή χρονιά. Οι αριθμοί αφορούν διαφορετικές χρονικές περιόδους και δεν πρέπει να συγχέονται.

Η απόφαση του PAHO: Οι ΗΠΑ έχασαν το καθεστώς που είχαν από το 2000

Ο Παναμερικανικός Οργανισμός Υγείας, περιφερειακός οργανισμός του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, αποφάσισε ότι οι ΗΠΑ δεν πληρούν πλέον τις προϋποθέσεις για να θεωρούνται χώρα στην οποία έχει εξαλειφθεί η ιλαρά.

Σύμφωνα με την επίσημη επιστολή του οργανισμού προς τον υπουργό Υγείας των ΗΠΑ, η αλυσίδα μετάδοσης που ξεκίνησε στις 20 Ιανουαρίου 2025 συνεχίστηκε για περισσότερο από 12 μήνες. Αυτό ήταν το καθοριστικό στοιχείο για την απόφαση ότι η νόσος έχει πλέον επανεγκατασταθεί ως ενδημική στη χώρα.

Η απώλεια του καθεστώτος δεν σημαίνει ότι οι ΗΠΑ δεν είχαν καταγράψει κρούσματα τα προηγούμενα χρόνια. Σημαίνει ότι δεν κατάφεραν να διακόψουν τη συνεχή μετάδοση του ίδιου στελέχους του ιού για το απαιτούμενο χρονικό διάστημα.

Η απόφαση αφορά την ιλαρά. Το καθεστώς εξάλειψης της ερυθράς και του συγγενούς συνδρόμου ερυθράς στις ΗΠΑ παραμένει αμετάβλητο.

Ο διευθυντής του PAHO, Χάρμπας Μπαρμπόσα, ανακοίνωσε επίσης ότι το Μεξικό και η Βολιβία έχασαν το αντίστοιχο καθεστώς. Απέδωσε την αναζωπύρωση της νόσου στην περιοχή στα επίμονα κενά εμβολιαστικής κάλυψης.

«Τα στοιχεία αυτά αποτελούν σοβαρή προειδοποίηση για την περιοχή μας», δήλωσε, επισημαίνοντας ότι η ιλαρά επανεμφανίζεται διεθνώς σε ένα περιβάλλον όπου μεγάλα τμήματα του πληθυσμού παραμένουν ανεπαρκώς προστατευμένα.

Οι τρεις χώρες αναμένεται να καταθέσουν σχέδια διορθωτικών ενεργειών, στα οποία θα περιγράφουν πώς θα αυξήσουν τους εμβολιασμούς και θα διακόψουν την κυκλοφορία του ιού.

Ιλαρά: Η επιδημία ξεκίνησε από κοινότητα ανεμβολίαστων παιδιών στη Γιούτα

Η έρευνα του Reuters εστιάζει ιδιαίτερα στην πολιτεία της Γιούτα, όπου η εξάπλωση της ιλαράς αποτυπώνει τις δυσκολίες που αντιμετώπισαν οι υγειονομικές αρχές.

Σύμφωνα με το πρακτορείο, η επιδημία ξεκίνησε τον Ιούνιο του 2025 σε μια απομονωμένη θρησκευτική κοινότητα, τα μέλη της οποίας παραδοσιακά απορρίπτουν τους εμβολιασμούς. Μέχρι τον Ιανουάριο, ο ιός είχε εμφανιστεί σε παιδιά εκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά.

Τα περιστατικά καταγράφηκαν σε σχολικές και αθλητικές εκδηλώσεις, σε εκκλησιαστικές συγκεντρώσεις, αλλά και σε χώρους καθημερινής δραστηριότητας, όπως καταστήματα, παιδικοί σταθμοί και επιχειρήσεις.

Η διασπορά δεν περιορίστηκε, επομένως, στην αρχική κοινότητα. Ο ιός πέρασε σε διαφορετικές ομάδες ανεμβολίαστων ανθρώπων, δημιουργώντας νέες εστίες μετάδοσης.

Σχεδόν το 65% των 725 περιστατικών που είχαν καταγραφεί στη Γιούτα κατά την περίοδο που εξετάζει η έρευνα αφορούσε ανεμβολίαστα παιδιά. Το στοιχείο αναδεικνύει τον ρόλο των χαμηλών ποσοστών εμβολιασμού στην εξάπλωση μιας νόσου που μεταδίδεται εξαιρετικά εύκολα.

Η Γιούτα δεν ήταν η μοναδική πολιτεία που αντιμετώπισε πρόβλημα. Μεγάλες εξάρσεις καταγράφηκαν επίσης στο Τέξας και την Πενσιλβάνια, ενώ ο ιός εξαπλώθηκε και σε άλλες κοινότητες με χαμηλή εμβολιαστική κάλυψη.

Η έρευνα του Reuters για τον ρόλο του Κένεντι στην ιλαρά

Το Reuters εξετάζει κατά πόσο οι επιλογές του Ρόμπερτ Φ. Κένεντι Τζούνιορ, ο οποίος ανέλαβε το υπουργείο Υγείας στην κυβέρνηση Τραμπ, επηρέασαν την αντίδραση των αμερικανικών αρχών.

Ο Κένεντι έχει επί χρόνια εκφράσει αμφιβολίες για την ασφάλεια και την αποτελεσματικότητα των εμβολίων, χωρίς επιστημονική τεκμηρίωση για αρκετούς από τους ισχυρισμούς του. Ως υπουργός, προχώρησε σε αλλαγές στη συμβουλευτική δομή για τους εμβολιασμούς και αμφισβήτησε δημόσια στοιχεία για θανάτους που αποδίδονταν στην ιλαρά.

Η έρευνα του Reuters, βασισμένη μεταξύ άλλων σε στοιχεία από 13 πολιτείες και την πόλη της Νέας Υόρκης, διαπιστώνει ότι η υποχώρηση των εμβολιασμών στα μικρότερα παιδιά ήταν εντονότερη το 2025 από ό,τι κατά την περίοδο της πανδημίας και από οποιαδήποτε άλλη χρονιά που εξετάστηκε.

Το πρακτορείο επισημαίνει ότι τα ποσοστά εμβολιασμού είχαν αρχίσει να μειώνονται ήδη από το 2020, κατά την περίοδο της πανδημίας Covid-19, όταν ενισχύθηκε το αντιεμβολιαστικό κίνημα. Η πτώση, ωστόσο, συνεχίστηκε και μετά την ανάληψη των καθηκόντων του Κένεντι.

Η κυβέρνηση απορρίπτει την άποψη ότι ο υπουργός ευθύνεται για την αναζωπύρωση της ιλαράς. Εκπρόσωπος του υπουργείου Υγείας υποστήριξε στο Reuters ότι οι εμβολιασμοί των παιδιών μειώνονταν επί χρόνια πριν από την ανάληψη των καθηκόντων του Κένεντι και ότι η απόδοση της κρίσης αποκλειστικά στον ίδιο παραβλέπει τις προηγούμενες εξελίξεις.

Η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου ανέφερε επίσης ότι ο Κένεντι και ο Τραμπ έχουν ενθαρρύνει τον εμβολιασμό και έχουν συνεργαστεί με τις πολιτείες για την αντιμετώπιση των εξάρσεων.

Περικοπές 67 εκατ. δολαρίων σε τοπικές υπηρεσίες υγείας

Ένα από τα πιο σημαντικά ευρήματα της έρευνας αφορά τη χρηματοδότηση των τοπικών υπηρεσιών δημόσιας υγείας.

Από τις 44 τοπικές υγειονομικές υπηρεσίες που απάντησαν σε ερωτηματολόγιο του Reuters, οι 31 ανέφεραν ότι υπέστησαν περικοπές ομοσπονδιακής χρηματοδότησης συνολικού ύψους 67 εκατομμυρίων δολαρίων από τον Ιανουάριο του 2025.

Πολλές από αυτές δήλωσαν ότι αναγκάστηκαν να περιορίσουν προγράμματα εμβολιασμού, να μειώσουν προσωπικό ή να παγώσουν προσλήψεις. Οι αλλαγές αυτές περιόρισαν, σύμφωνα με τους υπευθύνους των υπηρεσιών, τη δυνατότητά τους να εντοπίζουν γρήγορα νέα κρούσματα και να παρεμβαίνουν στις κοινότητες όπου εμφανίζονταν εστίες μετάδοσης.

Η χρηματοδότηση που είχε αρχικά διατεθεί για την αντιμετώπιση της Covid-19 είχε αξιοποιηθεί από τοπικές αρχές και για ευρύτερες ανάγκες δημόσιας υγείας: εργαστηριακούς ελέγχους, δωρεάν εμβολιασμούς, ενημερωτικές δράσεις και πρόσληψη εργαζομένων που βρίσκονταν σε άμεση επαφή με τις κοινότητες.

Μετά τον περιορισμό αυτών των πόρων, αρκετές υπηρεσίες βρέθηκαν αντιμέτωπες με λιγότερο προσωπικό και μικρότερη επιχειρησιακή δυνατότητα.

Η Αν Σούχατ, πρώην αναπληρώτρια διευθύντρια των αμερικανικών Κέντρων Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (CDC) κατά την πρώτη θητεία Τραμπ, χαρακτήρισε ιδιαίτερα επιζήμιες τόσο τις περικοπές όσο και την απουσία ισχυρής ομοσπονδιακής ηγεσίας στην αντιμετώπιση των εξάρσεων.

Προειδοποίησε, μάλιστα, ότι θα χρειαστούν χρόνια για να αντιστραφεί η ζημιά που έχει προκληθεί στη δημόσια υγεία.

Η αντιπαράθεση για τους θανάτους από ιλαρά

Το Reuters καταγράφει επίσης την αντιπαράθεση ανάμεσα στον Κένεντι και τις πολιτειακές υγειονομικές αρχές σχετικά με την καταγραφή θανάτων που αποδίδονται στην ιλαρά.

Τον Φεβρουάριο του 2025, οι υγειονομικές αρχές του Τέξας ανακοίνωσαν τον θάνατο ανεμβολίαστου παιδιού από τη νόσο. Ήταν ο πρώτος παιδικός θάνατος από ιλαρά στις ΗΠΑ από το 2003.

Σύμφωνα με δύο πρόσωπα που επικαλείται το Reuters, ορισμένοι ομοσπονδιακοί αξιωματούχοι ζήτησαν τότε από τον Κένεντι να αναγνωρίσει δημόσια τον θάνατο και να εκφράσει συλλυπητήρια στην οικογένεια. Οι ίδιοι φέρονται να απευθύνθηκαν και στη στενή συνεργάτιδά του, Στεφανί Σπίαρ, προκειμένου να εξασφαλίσουν την έγκριση σχετικής ανακοίνωσης.

Όπως αναφέρει μία από τις πηγές του πρακτορείου, η Σπίαρ απάντησε ότι η ίδια και ο υπουργός δεν γνώριζαν ακόμη εάν το παιδί είχε πράγματι πεθάνει από ιλαρά.

Ο Κένεντι έχει επίσης αμφισβητήσει κατά καιρούς αναφορές για σοβαρές επιπλοκές και θανάτους από τη νόσο, υποστηρίζοντας ότι τέτοιες περιπτώσεις είναι σπάνιες. Η στάση αυτή έχει προκαλέσει αντιδράσεις από ειδικούς, οι οποίοι προειδοποιούν ότι η αμφισβήτηση των επίσημων στοιχείων μπορεί να υπονομεύσει την εμπιστοσύνη των πολιτών στις υγειονομικές αρχές.

Ιλαρά: Η πτώση της εμβολιαστικής κάλυψης και το όριο της συλλογικής ανοσίας

Σύμφωνα με το BBC, το ποσοστό των παιδιών στις ΗΠΑ που έχουν λάβει το εμβόλιο MMR, το οποίο προστατεύει από την ιλαρά, την παρωτίτιδα και την ερυθρά, έχει υποχωρήσει στο 92,4%.

Το ποσοστό βρίσκεται κάτω από το 95%, επίπεδο που θεωρείται απαραίτητο για τη συλλογική ανοσία και τον περιορισμό της μετάδοσης. Όταν η εμβολιαστική κάλυψη πέφτει κάτω από αυτό το όριο, αυξάνεται ο κίνδυνος εξάπλωσης της νόσου, ιδίως σε περιοχές όπου συγκεντρώνονται ανεμβολίαστοι πληθυσμοί.

Στις ΗΠΑ συνιστώνται δύο δόσεις του εμβολίου MMR για τα παιδιά ηλικίας από ενός έως έξι ετών. Η αποτελεσματικότητά του στην προστασία από την ιλαρά φτάνει περίπου το 97%.

Η νόσος μπορεί να προκαλέσει σοβαρές επιπλοκές, όπως εγκεφαλίτιδα, ενώ σε ορισμένους ασθενείς παρατηρείται και η λεγόμενη «ανοσολογική αμνησία». Πρόκειται για φαινόμενο κατά το οποίο ο ιός επηρεάζει την ανοσολογική μνήμη, περιορίζοντας την ικανότητα του οργανισμού να αναγνωρίζει λοιμώξεις που είχε αντιμετωπίσει στο παρελθόν.

Στην Πενσιλβάνια, οι αρχές έχουν αναφέρει περισσότερα από 1.400 κρούσματα και επτά θανάτους. Το Reuters επισημαίνει ότι ο πραγματικός αριθμός των περιστατικών ενδέχεται να είναι μεγαλύτερος, ενώ η καταγραφή ορισμένων θανάτων έχει προκαλέσει διαφωνίες ανάμεσα στις πολιτειακές αρχές και το CDC.

Η απάντηση του CDC για την ιλαρά και η προσπάθεια να ανακτηθεί το καθεστώς

Μετά την ανακοίνωση της απώλειας του καθεστώτος εξάλειψης, το CDC δήλωσε ότι παραμένει προσηλωμένο στον περιορισμό των εξάρσεων και στην ανάκτηση της πιστοποίησης.

Η διευθύντρια της υπηρεσίας, Έρικα Σβαρτς, υποστήριξε ότι η επίσημη αναγνώριση της εξάλειψης δεν είναι αυτή που προστατεύει τους Αμερικανούς, αλλά ο εμβολιασμός.

Η ίδια ανέφερε ότι το CDC έχει διαθέσει 100 εκατομμύρια δολάρια σε πολιτειακές και τοπικές υγειονομικές υπηρεσίες για την αντιμετώπιση της νόσου και την ενίσχυση της προστασίας στις κοινότητες που πλήττονται περισσότερο.

Το ποσό αυτό διατέθηκε από τον Αύγουστο και περιλαμβάνει χρηματοδότηση για την πρόληψη, την επιτήρηση, τον εντοπισμό νέων κρουσμάτων και την αντιμετώπιση των επιδημικών εξάρσεων.

Η Σβαρτς υποστήριξε ακόμη ότι οι πολιτειακές και τοπικές αρχές βρίσκονται σε καλύτερη θέση για να προσεγγίσουν κοινότητες που παραδοσιακά απορρίπτουν τους εμβολιασμούς, καθώς διαθέτουν μεγαλύτερη γνώση των τοπικών συνθηκών και των ανθρώπων που μπορούν να επηρεάσουν τη στάση των οικογενειών.

Ωστόσο, πρώην στελέχη του CDC και ειδικοί στη δημόσια υγεία εκτιμούν ότι η αντιμετώπιση της κρίσης απαιτεί σταθερή ομοσπονδιακή καθοδήγηση, επαρκείς πόρους και σαφή ενημέρωση των πολιτών.

Από πρότυπο εμβολιαστικής πολιτικής, σε νέα κρίση δημόσιας υγείας

Οι ΗΠΑ ήταν η πρώτη χώρα στην αμερικανική ήπειρο που πέτυχε την εξάλειψη της ιλαράς, χάρη σε εκτεταμένες εκστρατείες εμβολιασμού και στη συνεργασία των υγειονομικών αρχών με τους γιατρούς και τις τοπικές κοινότητες.

Ο Γουίλιαμ Μος, ειδικός στις παιδιατρικές λοιμώξεις και καθηγητής στη Σχολή Δημόσιας Υγείας Bloomberg του Πανεπιστημίου Johns Hopkins, υπενθύμισε ότι η επιτυχία εκείνη ήταν αποτέλεσμα συστηματικής προσπάθειας και όχι μιας προσωρινής υγειονομικής παρέμβασης.

Ο Νουάν Γκανβαρντάνα, επίκουρος καθηγητής Ιατρικής στο Ιατρικό Κέντρο Irving του Πανεπιστημίου Κολούμπια, χαρακτήρισε την απώλεια του καθεστώτος «ένα τεράστιο βήμα προς τα πίσω».

Όπως εξήγησε, η εμπιστοσύνη προς τα εμβόλια και τους θεσμούς δημόσιας υγείας είχε οικοδομηθεί μέσα από δεκαετίες συνεργασίας γιατρών και πολιτών, αλλά άρχισε να διαβρώνεται μετά την πανδημία της Covid-19, όταν η παραπληροφόρηση για την ασφάλεια των εμβολίων ενισχύθηκε.

Η απώλεια του καθεστώτος εξάλειψης δεν είναι μόνο μια τυπική αλλαγή στη διεθνή κατάταξη των ΗΠΑ. Αποτυπώνει τη δυσκολία του συστήματος δημόσιας υγείας να διατηρήσει υψηλή εμβολιαστική κάλυψη, να εντοπίζει έγκαιρα τις εστίες μετάδοσης και να κινητοποιεί αποτελεσματικά τις τοπικές υπηρεσίες.

Το μεγάλο στοίχημα για την αμερικανική κυβέρνηση είναι πλέον να διακόψει την αλυσίδα μετάδοσης και να αποκαταστήσει την εμπιστοσύνη των πολιτών στους εμβολιασμούς. Για να ανακτήσουν το καθεστώς που διατηρούσαν από το 2000, οι ΗΠΑ θα πρέπει να αποδείξουν ότι η μετάδοση έχει σταματήσει και ότι διαθέτουν αποτελεσματικό σύστημα επιτήρησης της νόσου.

Πηγή: iEidiseis

Super Plast - Πλαστικές σακούλες, Νάυλον, Χαρτοπλάστ
Χορηγοί
Δικηγορικό Γραφείο Κετίκογλου Ι. Ευμορφία
Χορηγός