Ρήγμα στη Δύση: Ο Τραμπ ζητά φρένο στη χρηματοδότηση, η ΕΕ επιμένει στη στήριξη του Κιέβου

Σε τροχιά μετωπικής σύγκρουσης εισέρχονται Ουάσιγκτον και Βρυξέλλες για τη διαχείριση του Ουκρανικού, μετά την έντονη αμφισβήτηση από τον Ντόναλντ Τραμπ της συνέχισης της ευρωπαϊκής χρηματοδότησης προς το Κίεβο, με τον Αμερικανό πρόεδρο να εμφανίζεται πεπεισμένος ότι μπορεί να επιτευχθεί συμφωνία με τον Βλαντίμιρ Πούτιν για τον τερματισμό του πολέμου.
Απέναντι σε αυτή τη γραμμή, ο οικοδεσπότης της Συνόδου της «Συμμαχίας των Προθύμων» στο Βερολίνο, Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς, ανέλαβε να δώσει τον τόνο της ευρωπαϊκής απάντησης, απορρίπτοντας κάθε ενδεχόμενο συμφωνίας μεταξύ των μεγάλων δυνάμεων ερήμην της Γηραιάς Ηπείρου και διαμηνύοντας ότι η στήριξη προς την Ουκρανία θα συνεχιστεί «για όσο χρειαστεί».
Το χάσμα ανάμεσα στις δύο πλευρές έγινε ακόμη πιο εμφανές μετά την τριμερή συνάντηση Τραμπ, Πούτιν και Σι Τζινπίνγκ στην Κίνα, η οποία αναζωπύρωσε τους φόβους των Ευρωπαίων για μια «νέα Γιάλτα», με αποφάσεις για το μέλλον της Ουκρανίας και την αρχιτεκτονική ασφάλειας της Ευρώπης να λαμβάνονται χωρίς τη συμμετοχή τους.
Μέσα σε αυτό το κλίμα, η τηλεφωνική παρέμβαση του Τραμπ στη σύνοδο του Βερολίνου, κατά την οποία φέρεται να ξέσπασε για τη συνέχιση της χρηματοδότησης της Ουκρανίας, με φόντο τις ανάγκες ύψους 70 δισ. ευρώ για το επόμενο έτος, ήρθε να αναδείξει τις βαθιές διαφωνίες στο δυτικό στρατόπεδο, την ώρα που η Μόσχα επιχειρεί να αξιοποιήσει τη νέα διπλωματική κινητικότητα για την προώθηση των δικών της όρων σε μια ενδεχόμενη ειρηνευτική συμφωνία.
Το «οργισμένο ξέσπασμα» Τραμπ για τα δισεκατομμύρια προς το Κίεβο
Η παρέμβαση του Ντόναλντ Τραμπ πραγματοποιήθηκε την ώρα που οι Ευρωπαίοι ηγέτες βρίσκονταν συγκεντρωμένοι στο Βερολίνο, επιχειρώντας να συντονίσουν τη στάση τους απέναντι στις εξελίξεις γύρω από τον πόλεμο στην Ουκρανία.
Σύμφωνα με το Reuters και το Politico, ο Αμερικανός πρόεδρος επικοινώνησε τηλεφωνικά από το Air Force One, λίγες ώρες μετά την ολοκλήρωση της συνάντησής του με τον Βλαντίμιρ Πούτιν και τον Σι Τζινπίνγκ στη Σενζέν της Κίνας.
Η επικοινωνία έγινε μέσω του Τζάρεντ Κούσνερ, ο οποίος συμμετείχε στις συνομιλίες του Βερολίνου μαζί με τον ειδικό απεσταλμένο των ΗΠΑ Στιβ Γουίτκοφ.
Στο επίκεντρο της παρέμβασης βρέθηκε η συνέχιση της οικονομικής και στρατιωτικής βοήθειας προς την Ουκρανία, με τον Τραμπ να εκφράζει έντονο σκεπτικισμό για τη διάθεση επιπλέον δισεκατομμυρίων ευρώ.
Μάλιστα, σύμφωνα με το Politico, δύο συμμετέχοντες περιέγραψαν την τοποθέτηση του Αμερικανού προέδρου ως «οργισμένο ξέσπασμα», καθώς φέρεται να άσκησε δριμεία κριτική στους Ευρωπαίους για την πρόθεσή τους να συνεχίσουν να χρηματοδοτούν το Κίεβο.
Η διαφωνία εκδηλώθηκε σε μια κρίσιμη συγκυρία, καθώς οι χρηματοδοτικές ανάγκες της Ουκρανίας για το 2027 υπολογίζονται σε περίπου 70 δισ. ευρώ. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει προτείνει νέο δάνειο ύψους 45 δισ. ευρώ, προκειμένου να καλυφθεί σημαντικό μέρος του χρηματοδοτικού κενού.
Ωστόσο, σύμφωνα με μία πιο ήπια εκδοχή της συνομιλίας που μετέφερε τρίτος συμμετέχων, ο Τραμπ δεν ζήτησε ρητά τη διακοπή της βοήθειας, αλλά επέμεινε στα τεράστια ποσά που θα μπορούσαν να εξοικονομηθούν εάν τερματιζόταν ο πόλεμος.
«Ο Πούτιν θέλει ειρήνη»
Παράλληλα, ο Αμερικανός πρόεδρος μετέφερε στους συμμετέχοντες στη Σύνοδο των Προθύμων και την εκτίμησή του για τις προθέσεις του Κρεμλίνου.
Ο Τραμπ υποστήριξε ότι ο Βλαντίμιρ Πούτιν αντιμετωπίζει σοβαρά την προοπτική ειρηνευτικών διαπραγματεύσεων και εμφανίστηκε αισιόδοξος ότι μπορεί να επιτευχθεί πρόοδος για τον τερματισμό της σύγκρουσης.

Η τοποθέτησή του ήρθε στον απόηχο της πρωτοφανούς τριμερούς συνάντησης των ηγετών των ΗΠΑ, της Ρωσίας και της Κίνας, στην οποία το Ουκρανικό βρέθηκε μεταξύ των βασικών θεμάτων της ατζέντας.
Η σύνοδος στη Σενζέν ολοκληρώθηκε χωρίς κάποια συγκεκριμένη συμφωνία για τον πόλεμο, ωστόσο οι πολιτικοί συμβολισμοί ήταν ιδιαίτερα ισχυροί.
Οι τρεις ηγέτες εμφανίστηκαν στο ίδιο τραπέζι, στέλνοντας μήνυμα ενίσχυσης του διαλόγου μεταξύ των μεγάλων πυρηνικών δυνάμεων, ενώ ο Τραμπ δεν δίστασε να χαρακτηρίσει τον Πούτιν «φίλο» του, σε μια κίνηση που προκάλεσε αντιδράσεις στην Ευρώπη.

Από την πλευρά του, ο Ρώσος πρόεδρος, κατά τη συνέντευξη Τύπου που ακολούθησε, υποστήριξε ότι είχε συζητήσει με τους συνομιλητές του τις αιτίες του πολέμου και τις προοπτικές μιας διευθέτησης.
Μάλιστα, κατηγόρησε τους Ευρωπαίους ότι εμπόδισαν προηγούμενες προσπάθειες συμβιβασμού, υποστηρίζοντας ότι η Ουκρανία και οι σύμμαχοί της δεν εμφανίζονται έτοιμοι να αποδεχθούν την πραγματικότητα όπως έχει διαμορφωθεί.
► «Όχι» από Μερτς σε «νέα Γιάλτα»: Αντιπρόταση για τετραμερή με Ρωσία, ΗΠΑ και Ουκρανία στα Εμιράτα
Ο Πούτιν αναγνώρισε, πάντως, ότι οι Ευρωπαίοι θα πρέπει να συμμετάσχουν σε συνομιλίες για τη μελλοντική αρχιτεκτονική ασφάλειας της ηπείρου, ξεκαθαρίζοντας ταυτόχρονα ότι η Μόσχα δεν πρόκειται να υποχωρήσει σε ζητήματα που θεωρεί ζωτικής σημασίας για τη δική της ασφάλεια.
Ηχηρή απάντηση Μερτς: «Τα σχήματα Γιάλτας δεν φέρνουν ειρήνη»
Απέναντι στην εικόνα των τριών ηγετών στην Κίνα, ο Φρίντριχ Μερτς επιχείρησε να καταστήσει σαφές ότι η Ευρώπη δεν προτίθεται να αποδεχθεί έναν περιορισμένο ρόλο στις διαπραγματεύσεις για το μέλλον της Ουκρανίας.
«Τα σχήματα Γιάλτας δεν φέρνουν ειρήνη», δήλωσε χαρακτηριστικά ο Γερμανός καγκελάριος μετά την ολοκλήρωση της Συνόδου των Προθύμων, υποβαθμίζοντας την τριμερή συνάντηση Τραμπ, Πούτιν και Σι σε «απλώς μια φωτογραφία».
Ο Μερτς απέρριψε το ενδεχόμενο οι μεγάλες δυνάμεις να αποφασίσουν μόνες τους για την τύχη της Ουκρανίας και πρότεινε ένα τετραμερές σχήμα διαπραγματεύσεων, με τη συμμετοχή των Ηνωμένων Πολιτειών, της Ρωσίας, της Ουκρανίας και της Ευρώπης.

Ως πιθανό τόπο διεξαγωγής μιας τέτοιας συνάντησης υπέδειξε τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, τονίζοντας ότι οι συζητήσεις για την ειρήνη πρέπει να περιλαμβάνουν όλους όσοι επηρεάζονται άμεσα από τις αποφάσεις.
«Θέλουμε διαρκή και δίκαιη ειρήνη για την Ουκρανία και ασφάλεια για την Ευρώπη και τον κόσμο», σημείωσε, εκφράζοντας παράλληλα την ικανοποίησή του για την ενότητα που επέδειξαν οι συμμετέχουσες χώρες.
Ο Γερμανός καγκελάριος επανέλαβε ότι η στήριξη προς το Κίεβο θα συνεχιστεί για όσο χρειαστεί, καθώς, όπως εξήγησε, η δυνατότητα της Ουκρανίας να αμυνθεί συνδέεται άμεσα με την ευρωπαϊκή ασφάλεια.
«Θέλουμε μια κυρίαρχη Ουκρανία σε μια ασφαλή Ευρώπη», υπογράμμισε, επιμένοντας ότι μια ειρηνευτική συμφωνία πρέπει να διασφαλίζει τόσο την ουκρανική κυριαρχία όσο και τη σταθερότητα της ευρωπαϊκής ηπείρου.
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε και στο ζήτημα της συμμετοχής των Ευρωπαίων στις διαπραγματεύσεις για τις κυρώσεις και τη νέα αρχιτεκτονική ασφάλειας, τονίζοντας ότι τέτοιες αποφάσεις δεν είναι δυνατόν να ληφθούν χωρίς τη συμμετοχή τους.
«Οι ΗΠΑ γνωρίζουν ότι χωρίς την Ευρώπη δεν υπάρχει ειρήνη», ανέφερε, επιχειρώντας να καταστήσει σαφές ότι, παρά τις διαφωνίες, η διατλαντική συνεργασία εξακολουθεί να αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για μια βιώσιμη διευθέτηση.
Η Ευρώπη επιμένει στη στήριξη της Ουκρανίας
Το μήνυμα του Βερολίνου δεν περιορίστηκε στη διπλωματική απάντηση προς την Ουάσιγκτον. Οι ηγέτες της Γερμανίας, της Γαλλίας, της Βρετανίας και της Ουκρανίας επαναβεβαίωσαν πως θα συνεχίσουν την υποστήριξη προς το Κίεβο, τονίζοντας ότι η Ρωσία δεν θα καταφέρει να εξαντλήσει τη δυτική βοήθεια μέσω ενός παρατεταμένου πολέμου φθοράς.
Παράλληλα, δεσμεύτηκαν να εντείνουν τις προσπάθειες για την παροχή πρόσθετων αντιαεροπορικών και αντιπυραυλικών συστημάτων στην Ουκρανία, με βασικό στόχο την προστασία των πόλεων, των ενεργειακών εγκαταστάσεων και των κρίσιμων υποδομών ενόψει του χειμώνα.
Σημαντική θέση στις συζητήσεις κατέλαβε και η πρόταση για εκεχειρία στις επιθέσεις κατά ενεργειακών υποδομών κατά τη διάρκεια των χειμερινών μηνών, ως ένα πρώτο βήμα προς την ευρύτερη παύση των εχθροπραξιών.
Οι Ευρωπαίοι ηγέτες κάλεσαν τη Μόσχα να ανταποκριθεί, επισημαίνοντας τη σημασία της προστασίας της ηλεκτροδότησης και της θέρμανσης του ουκρανικού πληθυσμού.
Η στάση αυτή αναδεικνύει την επιμονή των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων στη συνέχιση της πίεσης προς τη Ρωσία, παρά τις ενδείξεις ότι η Ουάσιγκτον προκρίνει την επιτάχυνση της διαπραγματευτικής διαδικασίας.
Η νέα γεωπολιτική πραγματικότητα
Η ιστορική συνάντηση Τραμπ, Πούτιν και Σι Τζινπίνγκ ενίσχυσε τους προβληματισμούς των Ευρωπαίων για το ενδεχόμενο διαμόρφωσης μιας νέας γεωπολιτικής πραγματικότητας, στην οποία οι αποφάσεις για την ασφάλεια της ηπείρου θα λαμβάνονται από τις μεγάλες δυνάμεις.

Οι παραλληλισμοί με τη Διάσκεψη της Γιάλτας το 1945, όταν οι ηγέτες των συμμαχικών δυνάμεων συζήτησαν για τη μεταπολεμική τάξη πραγμάτων, αποτυπώνουν την ανησυχία ότι η Ευρώπη θα μπορούσε να βρεθεί στο περιθώριο των εξελίξεων.
Ο πρωθυπουργός της Πολωνίας Ντόναλντ Τουσκ έστειλε σαφές μήνυμα προς τον Ντόναλντ Τραμπ, δηλώνοντας ότι «ο Πούτιν δεν είναι φίλος μας και δεν θα γίνει ποτέ».
Από την πλευρά της, η πρωθυπουργός της Δανίας Μέτε Φρεντέρικσεν εξέφρασε την ανησυχία ότι η συνάντηση στην Κίνα θα μπορούσε να ενθαρρύνει τον Ρώσο πρόεδρο να υιοθετήσει ακόμη πιο επιθετική στάση.
Στο ίδιο μήκος κύματος, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν διαβεβαίωσε ότι η ΕΕ παραμένει ενωμένη στη στήριξη της Ουκρανίας, επισημαίνοντας ότι μόνο από θέση ισχύος μπορεί να επιτευχθεί μια δίκαιη και διαρκής ειρήνη.
Ωστόσο, η ενότητα αυτή δοκιμάζεται και από τις εσωτερικές πολιτικές πιέσεις που αντιμετωπίζουν αρκετές ευρωπαϊκές κυβερνήσεις.
Σύμφωνα με το Politico, διπλωμάτες και αξιωματούχοι από συμμαχικές χώρες εκφράζουν προβληματισμό για την πολιτική αποδυνάμωση βασικών Ευρωπαίων ηγετών, αλλά και για το κατά πόσο η «Συμμαχία των Προθύμων» μπορεί να διατηρήσει τη δυναμική της σε μια περίοδο αυξανόμενων οικονομικών και γεωπολιτικών προκλήσεων.
Ο ρόλος των Αμερικανών απεσταλμένων
Οι διπλωματικοί δίαυλοι ανάμεσα στην Ουάσιγκτον και τους Ευρωπαίους συμμάχους παραμένουν ανοιχτοί. Η παρουσία του Τζάρεντ Κούσνερ και του Στιβ Γουίτκοφ στο Βερολίνο είχε ιδιαίτερη σημασία, καθώς οι δύο Αμερικανοί απεσταλμένοι συμμετέχουν στις προσπάθειες για τη διαμόρφωση ενός πλαισίου ειρηνευτικών συνομιλιών.
Μάλιστα, ο Κούσνερ επιχείρησε να καθησυχάσει τους Ευρωπαίους, μεταφέροντας το μήνυμα ότι ο Τραμπ επιθυμεί μια συμφωνία ειρήνης με τη συμμετοχή της Ευρώπης και όχι ερήμην της.
Την ίδια στιγμή, ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι συζήτησε με τους Ευρωπαίους ηγέτες τις άμεσες ανάγκες της Ουκρανίας, με έμφαση στην αντιμετώπιση των ρωσικών μη επανδρωμένων αεροσκαφών, την προστασία των ενεργειακών υποδομών και τις διπλωματικές πρωτοβουλίες.
Για το Κίεβο, η συνέχιση της στρατιωτικής και οικονομικής βοήθειας παραμένει κρίσιμη, καθώς οποιαδήποτε μείωση της υποστήριξης θα μπορούσε να επηρεάσει τη θέση της χώρας σε ενδεχόμενες διαπραγματεύσεις.
Σε κάθε περίπτωση, η εικόνα των Τραμπ, Πούτιν και Σι στο ίδιο τραπέζι, την ώρα που οι Ευρωπαίοι συγκεντρώνονταν στο Βερολίνο για να διεκδικήσουν ρόλο στις ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις, συμπυκνώνει τη μεγαλύτερη ίσως πρόκληση για τη Γηραιά Ήπειρο. Να μη βρεθεί θεατής σε αποφάσεις που θα καθορίσουν το μέλλον της Ουκρανίας.
Πηγή: iEidiseis











