Σαντάμ Χαφτάρ: Ο γιος του στρατάρχη που θέλει να κυβερνήσει τη Λιβύη – Το παζάρι με την Τουρκία, ο Τραμπ και η μάχη για την Κρήτη

Στις 15 Ιουνίου 2026, ο Σαντάμ Χαφτάρ περνούσε την πόρτα του Μεγάρου Μαξίμου για να συναντήσει τον Κυριάκο Μητσοτάκη. Ο γιος του ισχυρού στρατιωτικού ηγέτη της ανατολικής Λιβύης βρισκόταν στην Αθήνα για συνομιλίες που αφορούσαν το μεταναστευτικό, την οικονομική συνεργασία και τις θαλάσσιες ζώνες. Η ελληνική κυβέρνηση επιχειρούσε να διατηρήσει ανοιχτό έναν δίαυλο επικοινωνίας με τη Βεγγάζη, γνωρίζοντας ότι χωρίς την οικογένεια Χαφτάρ δύσκολα θα μπορούσε να υπάρξει συνολική διευθέτηση των εκκρεμοτήτων με τη Λιβύη.

Τέσσερις μήνες αργότερα, η πλευρά με την οποία συνομιλούσε η Αθήνα προχώρησε σε μια απόφαση με σοβαρές συνέπειες για τα ελληνικά συμφέροντα. Στις 20 Οκτωβρίου, η λιβυκή Βουλή των Αντιπροσώπων, που εδρεύει στα ανατολικά της χώρας και συνδέεται πολιτικά με τον Χαλίφα Χαφτάρ, ενέκρινε το τουρκολιβυκό μνημόνιο του 2019. Το ίδιο νομοθετικό σώμα που είχε απορρίψει τη συμφωνία το 2020 αποφάσισε πλέον να την υιοθετήσει.

Η μεταστροφή δεν προέκυψε σε πολιτικό κενό. Συνέπεσε με τη σταδιακή ενίσχυση του Σαντάμ Χαφτάρ, την απομάκρυνση ενός από τους ισχυρότερους πολιτικούς παράγοντες της ανατολικής Λιβύης και την προσπάθεια των Ηνωμένων Πολιτειών να διαμορφώσουν μια συμφωνία για τη μελλοντική διακυβέρνηση της χώρας.

Στο επίκεντρο βρίσκεται ένας άνθρωπος που δεν αρκείται πλέον στον ρόλο του στρατιωτικού διοικητή. Ο Σαντάμ Χαφτάρ επιδιώκει να εξασφαλίσει θέση στην κορυφή της πολιτικής εξουσίας, χρησιμοποιώντας ως διαπραγματευτικά εργαλεία τη στρατιωτική επιρροή της οικογένειάς του, τις σχέσεις με ξένες κυβερνήσεις και την ανάγκη των διεθνών παραγόντων να τερματιστεί η πολυετής λιβυκή κρίση.

Το ερώτημα είναι εάν θα καταφέρει να ενώσει γύρω του τους διαφορετικούς παίκτες που καθορίζουν τις εξελίξεις στη Λιβύη ή εάν οι παραχωρήσεις που ήδη πραγματοποιεί θα δημιουργήσουν περισσότερους αντιπάλους από όσους μπορεί να διαχειριστεί.

Η οικογένεια που ελέγχει την ανατολική Λιβύη

Για να γίνει κατανοητή η σημερινή ισχύς του Σαντάμ Χαφτάρ, χρειάζεται να ανατρέξει κανείς στην πορεία της Λιβύης μετά την ανατροπή του Μουαμάρ Καντάφι, το 2011.

Η χώρα δεν απέκτησε ένα ενιαίο και λειτουργικό πολιτικό σύστημα. Αντίθετα, πέρασε σε μια παρατεταμένη περίοδο ανταγωνισμού μεταξύ κυβερνήσεων, στρατιωτικών σχηματισμών και τοπικών κέντρων εξουσίας, με τις πετρελαϊκές εγκαταστάσεις και τους κρατικούς πόρους να αποτελούν βασικά πεδία αντιπαράθεσης. Ο Χαλίφα Χαφτάρ, πρώην αξιωματικός του λιβυκού στρατού, εξελίχθηκε στον κυρίαρχο στρατιωτικό παράγοντα της ανατολικής χώρας. Οι δυνάμεις του απέκτησαν τον έλεγχο εκτεταμένων περιοχών στα ανατολικά και νότια, ενώ η διεθνώς αναγνωρισμένη Κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας, υπό τον Αμπντούλ Χαμίντ Ντμπεϊμπά, παρέμεινε στην Τρίπολη. Η στρατιωτική εκστρατεία του Χαφτάρ εναντίον της λιβυκής πρωτεύουσας, το 2019, αποτέλεσε την κορύφωση της προσπάθειάς του να επιβάλει τον έλεγχό του σε ολόκληρη τη χώρα. Η επιχείρηση απέτυχε το 2020, όταν η τουρκική στρατιωτική υποστήριξη βοήθησε τις δυνάμεις της δυτικής Λιβύης να αποκρούσουν την επίθεση.

Αυτή η αποτυχία διαμόρφωσε τη σημερινή πραγματικότητα. Ο Χαφτάρ δεν κατέλαβε την Τρίπολη, διατήρησε όμως σημαντική στρατιωτική ισχύ, εδαφικό έλεγχο και πρόσβαση σε κρίσιμες πετρελαϊκές υποδομές.

Καθώς ο ηλικιωμένος στρατάρχης προετοιμάζει τη διαδοχή του, οι γιοι του έχουν αναλάβει διαφορετικά τμήματα αυτού του συστήματος εξουσίας.

Ο Σαντάμ, υπαρχηγός της στρατιωτικής διοίκησης, έχει εξελιχθεί στο πιο προβεβλημένο πρόσωπο της οικογένειας και στον βασικό συνομιλητή ξένων κυβερνήσεων. Ο αδελφός του, Χαλίντ Χαφτάρ, κατέχει τη θέση του αρχηγού του γενικού επιτελείου των δυνάμεων της ανατολικής Λιβύης και διαθέτει ισχυρές σχέσεις με την Αίγυπτο. Ένα ακόμη μέλος της οικογένειας, ο Μπελκασέμ Χαφτάρ, βρίσκεται στο επίκεντρο της οικονομικής δραστηριότητας μέσω του Ταμείου Ανάπτυξης και Ανασυγκρότησης της Λιβύης, που διαχειρίζεται μεγάλα έργα υποδομής και ανοικοδόμησης.

Η κατανομή αυτή έχει δημιουργήσει ένα ισχυρό οικογενειακό πλέγμα στρατιωτικής, πολιτικής και οικονομικής επιρροής. Δεν σημαίνει, ωστόσο, ότι όλοι οι γιοι του Χαλίφα έχουν ταυτόσημα συμφέροντα ή ότι η μεταβίβαση της εξουσίας θα πραγματοποιηθεί χωρίς εσωτερικές αντιδράσεις.

Η απομάκρυνση του Αγκίλα Σάλεχ και η ξαφνική αλλαγή στάσης απέναντι στην Τουρκία

Μια από τις σημαντικότερες εξελίξεις προηγήθηκε κατά δύο εβδομάδες της έγκρισης του τουρκολιβυκού μνημονίου.

Στις 6 Οκτωβρίου, η Βουλή των Αντιπροσώπων εξέλεξε νέο πρόεδρο τον Αλ Σαλχίν Αμπντουλνάμπι, βάζοντας τέλος στη δωδεκαετή θητεία του Αγκίλα Σάλεχ. Την προηγούμενη ημέρα, 98 βουλευτές είχαν εγκρίνει αλλαγές στον εσωτερικό κανονισμό του σώματος, θεσπίζοντας περιορισμό της θητείας της προεδρίας σε δώδεκα μήνες. Η αλλαγή της ηγεσίας ακολούθησε στις 6 Οκτωβρίου.

Ο Σάλεχ δεν ήταν ένας συνηθισμένος κοινοβουλευτικός παράγοντας. Επί χρόνια αποτελούσε μία από τις σημαντικότερες πολιτικές προσωπικότητες της ανατολικής Λιβύης, με ισχυρές φυλετικές διασυνδέσεις και στενή συνεργασία με το Κάιρο. Η απομάκρυνσή του περιορίζει την επιρροή ενός προσώπου που θα μπορούσε να διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο τόσο στην πολιτική διαδοχή του Χαφτάρ όσο και στην πορεία των σχέσεων με την Τουρκία.

Ο διάδοχός του, Αμπντουλνάμπι, προέρχεται από την ίδια φυλετική κοινότητα, αλλά έχει διατελέσει επικεφαλής της κοινοβουλευτικής επιτροπής φιλίας Λιβύης και Τουρκίας. Η ιδιότητα αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία υπό το φως των εξελίξεων που ακολούθησαν. Στις 20 Οκτωβρίου, η ανατολική Βουλή ψήφισε υπέρ της συμφωνίας θαλάσσιας οριοθέτησης που είχε υπογραφεί το 2019 από την Άγκυρα και την τότε κυβέρνηση της Τρίπολης. Παράλληλα, καταργήθηκαν προηγούμενες αποφάσεις με τις οποίες η ίδια Βουλή είχε απορρίψει τη συμφωνία και είχε διακόψει τις πολιτικές σχέσεις με την Τουρκία.

Οι αποφάσεις αυτές εξηγούνται και από τη μεταβαλλόμενη γεωπολιτική στρατηγική της Βεγγάζης. Αναλυτές, μεταξύ των οποίων ο Λίβυος ερευνητής Εμαντεντίν Μπάντι, εκτιμούν ότι ο Σαντάμ Χαφτάρ επιχείρησε να εξασφαλίσει την υποστήριξη της Άγκυρας για τις μελλοντικές πολιτικές του φιλοδοξίες.

Δεν έχει αποδειχθεί, ωστόσο, ότι υπάρχει δεσμευτική συμφωνία ανταλλαγής της επικύρωσης του μνημονίου με τουρκική υποστήριξη για την προεδρία. Εκείνο που διαπιστώνεται είναι ότι η αλλαγή στάσης της ανατολικής Λιβύης εξυπηρετεί μια σημαντική στρατηγική επιδίωξη της Τουρκίας, ενώ ταυτόχρονα βελτιώνει τη διαπραγματευτική θέση του Σαντάμ απέναντι στην Άγκυρα.

Το αμερικανικό σχέδιο και ο άνθρωπος του Τραμπ

Η εμπλοκή των ΗΠΑ προσθέτει μια νέα διάσταση στην προσπάθεια πολιτικής ανασύνθεσης της Λιβύης.

Ο Μασάντ Μπούλος, ανώτερος σύμβουλος του Ντόναλντ Τραμπ για αραβικές και αφρικανικές υποθέσεις, έχει αναλάβει σημαντικό ρόλο στις αμερικανικές προσπάθειες προσέγγισης των αντίπαλων λιβυκών πλευρών. Ο Μπούλος, ο γιος του οποίου είναι παντρεμένος με την Τίφανι Τραμπ, έχει επιδιώξει απευθείας επαφές με την οικογένεια Χαφτάρ και το περιβάλλον του πρωθυπουργού Ντμπεϊμπά.

Σύμφωνα με δημοσιεύματα των Semafor, Le Monde και άλλων διεθνών μέσων, στο τραπέζι έχει τεθεί η προοπτική ενός νέου σχήματος κατανομής της εξουσίας, στο οποίο η οικογένεια Χαφτάρ θα αποκτούσε κεντρικό ρόλο στο προεδρικό επίπεδο, ενώ η πλευρά Ντμπεϊμπά θα διατηρούσε την πρωθυπουργία. Σε ορισμένες εκδοχές του υπό συζήτηση σχεδίου, ο Σαντάμ Χαφτάρ εμφανίζεται ως πιθανός επικεφαλής ενός νέου προεδρικού σχήματος.

Ο ίδιος ο Μπούλος έχει απορρίψει την ερμηνεία ότι η αμερικανική πρωτοβουλία αποσκοπεί στην παράδοση της Λιβύης σε μία οικογένεια, υποστηρίζοντας ότι στόχος είναι η συνεργασία μεταξύ των διαφορετικών πλευρών και η δημιουργία προϋποθέσεων για εκλογές.

Ενδεικτική της αναβάθμισης του Σαντάμ στο διεθνές διπλωματικό πεδίο ήταν η συνάντησή του με τον Αμερικανό υπουργό Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο στην Ουάσιγκτον, στις 29 Ιουνίου 2026. Σύμφωνα με την επίσημη ανακοίνωση του αμερικανικού υπουργείου Εξωτερικών, οι δύο άνδρες συζήτησαν την ενοποίηση των στρατιωτικών, οικονομικών και πολιτικών θεσμών της Λιβύης, καθώς και δυνατότητες συνεργασίας για την επίτευξη σταθερότητας. Η συνάντηση έχει ξεχωριστή σημασία, επειδή ο Σαντάμ δεν εκπροσωπεί την διεθνώς αναγνωρισμένη κυβέρνηση της χώρας. Παρ’ όλα αυτά, έγινε δεκτός από τον επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας, γεγονός που καταδεικνύει ότι η Ουάσιγκτον τον αντιμετωπίζει ως παράγοντα με τον οποίο χρειάζεται να διαπραγματευτεί.

Το αμερικανικό ενδιαφέρον δεν εξαντλείται στην πολιτική σταθερότητα. Η Λιβύη διαθέτει σημαντικά αποθέματα υδρογονανθράκων και βρίσκεται σε στρατηγική θέση μεταξύ Μεσογείου, Σαχάρας και Σαχέλ.

Η παραγωγή πετρελαίου της χώρας κινήθηκε τον Σεπτέμβριο κοντά στα 1,4 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, σύμφωνα με τη λιβυκή Εθνική Εταιρεία Πετρελαίου. Την ίδια ώρα, η ρωσική στρατιωτική παρουσία στις περιοχές που ελέγχει ο Χαφτάρ συνιστά μια ακόμη παράμετρο που απασχολεί την Ουάσιγκτον.

Για τους Αμερικανούς, μια λειτουργική πολιτική διευθέτηση θα μπορούσε να περιορίσει τον κίνδυνο νέας σύγκρουσης, να δημιουργήσει ευνοϊκότερες συνθήκες για επενδύσεις και να μειώσει την εξάρτηση λιβυκών παραγόντων από τη Ρωσία.

Για τον Σαντάμ, αντίστοιχα, η συμμετοχή σε μια διαδικασία με αμερικανική υποστήριξη προσφέρει μια δυνατότητα πολιτικής νομιμοποίησης που δεν μπορεί να εξασφαλίσει αποκλειστικά μέσω της στρατιωτικής ισχύος.

Γιατί η Τουρκία μπορεί να αποδειχθεί καθοριστική

Η προσέγγιση Άγκυρας και Βεγγάζης αποτελεί ίσως την πιο εντυπωσιακή ανατροπή των τελευταίων ετών στη λιβυκή κρίση. Η Τουρκία είχε διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στην αποτυχία της επίθεσης του Χαλίφα Χαφτάρ κατά της Τρίπολης. Σήμερα διατηρεί στρατιωτικές και πολιτικές σχέσεις με τη δυτική Λιβύη, ενώ παράλληλα έχει αναπτύξει επαφές υψηλού επιπέδου με την ίδια οικογένεια που είχε πολεμήσει.

Τον Ιούνιο του 2026, ο επικεφαλής των τουρκικών υπηρεσιών πληροφοριών, Ιμπραήμ Καλίν, συναντήθηκε με τον Σαντάμ Χαφτάρ στη Βεγγάζη. Στην ατζέντα βρέθηκαν η ενοποίηση των λιβυκών θεσμών, η στρατιωτική συνεργασία και οι διμερείς σχέσεις. Ακολούθησε, τον Αύγουστο, η επίσκεψη του Τούρκου υπουργού Εξωτερικών Χακάν Φιντάν στη Βεγγάζη, όπου συναντήθηκε με τον Σαντάμ Χαφτάρ. Οι επαφές δεν περιορίζονται πλέον σε διπλωματικές χειραψίες. Σύμφωνα με πληροφορίες που δημοσίευσε το Al Jazeera τον Ιούλιο, η συνεργασία περιλαμβάνει συζητήσεις για την ανάπτυξη στρατιωτικών εγκαταστάσεων, συστημάτων επιτήρησης και προγραμμάτων εκπαίδευσης στελεχών των δυνάμεων της ανατολικής Λιβύης.

Στις 23 Οκτωβρίου, μόλις τρεις ημέρες μετά την έγκριση του θαλάσσιου μνημονίου, η Άγκυρα φιλοξένησε συνομιλίες ανάμεσα στον Σαντάμ Χαφτάρ και τον Αμπντουσαλάμ αλ Ζούμπι, εκπρόσωπο της στρατιωτικής ηγεσίας της κυβέρνησης της Τρίπολης. Αντικείμενο ήταν η προοπτική ενοποίησης των αντίπαλων λιβυκών στρατιωτικών δυνάμεων.

Σύμφωνα με λιβυκές πηγές που επικαλέστηκαν περιφερειακά μέσα ενημέρωσης, εξετάστηκε σχέδιο κοινής στρατιωτικής διοίκησης με έδρα τη Σύρτη. Οι διαφωνίες, όμως, παρέμειναν σε ένα καθοριστικό ζήτημα: ποιος θα έχει τον τελικό έλεγχο του ενιαίου στρατού.

Η πλευρά της Τρίπολης επιθυμεί η στρατιωτική διοίκηση να υπάγεται στο υπουργείο Άμυνας, ενώ ο Σαντάμ φέρεται να προτιμά ένα σχήμα που θα συνδέεται με το Προεδρικό Συμβούλιο. Η διαφορά δεν είναι διαδικαστική. Αφορά το ποιος θα ελέγχει τις ένοπλες δυνάμεις την επόμενη ημέρα μιας πιθανής πολιτικής συμφωνίας.

Η Άγκυρα μπορεί να προσφέρει στον Σαντάμ έναν δίαυλο προς τη δυτική Λιβύη. Δεν μπορεί, ωστόσο, να εγγυηθεί ότι όλες οι ένοπλες ομάδες της Τρίπολης και της Μισράτα θα αποδεχθούν τη νέα ισορροπία. Οι τοπικοί στρατιωτικοί σχηματισμοί διαθέτουν δική τους ισχύ και δεν ελέγχονται όλοι από μια ενιαία πολιτική ηγεσία. Αυτός είναι ένας από τους βασικούς λόγους για τους οποίους η ενοποίηση της Λιβύης παραμένει τόσο δύσκολη, παρά την εμπλοκή ισχυρών εξωτερικών παραγόντων.

Η Αίγυπτος, τα Εμιράτα και ο ανταγωνισμός μέσα στην οικογένεια

Η προσέγγιση της οικογένειας Χαφτάρ με την Τουρκία δημιουργεί νέα δεδομένα και για την Αίγυπτο. Το Κάιρο υπήρξε για χρόνια ένας από τους σημαντικότερους υποστηρικτές του Χαλίφα Χαφτάρ. Η ασφάλεια των δυτικών συνόρων της Αιγύπτου, η αντιμετώπιση ένοπλων ισλαμιστικών οργανώσεων και ο έλεγχος των εξελίξεων στη γειτονική Λιβύη αποτελούσαν βασικούς λόγους αυτής της συνεργασίας.

Τον Ιούνιο του 2026, οι Σαντάμ και Χαλίντ είχαν πραγματοποιήσει επίσκεψη στην Αίγυπτο, όπου συναντήθηκαν με τον υπουργό Άμυνας της χώρας και συζήτησαν στρατιωτική συνεργασία, ασφάλεια συνόρων και μεταναστευτικές ροές.

Ωστόσο, η έγκριση του τουρκολιβυκού μνημονίου προκάλεσε την έντονη αντίδραση του Καΐρου, το οποίο θεωρεί ότι η συμφωνία παραβιάζει το διεθνές δίκαιο και θίγει τα θαλάσσια συμφέροντά του. Η δυσαρέσκεια της Αιγύπτου έχει ιδιαίτερη βαρύτητα, επειδή ο Χαφτάρ επιδιώκει να αναδειχθεί σε συνομιλητή τόσο της Άγκυρας όσο και του Καΐρου. Η εξασφάλιση της τουρκικής υποστήριξης, εάν συνοδευτεί από απομάκρυνση της Αιγύπτου, θα μπορούσε να αποδειχθεί πολιτικά δαπανηρή.

Σύμφωνα με αιγυπτιακά δημοσιεύματα, ο Σαντάμ Χαφτάρ πραγματοποίησε αιφνιδιαστική επίσκεψη στην Αίγυπτο το βράδυ της 25ης Οκτωβρίου, μετά τις συνομιλίες στην Άγκυρα. Η χρονική ακολουθία των γεγονότων ενισχύει την εκτίμηση ότι επιχειρεί να διαχειριστεί τις αντιδράσεις που προκάλεσαν οι πρόσφατες κινήσεις του. Το ακριβές περιεχόμενο των σχετικών επαφών δεν έχει δημοσιοποιηθεί πλήρως.

Στο παρασκήνιο υπάρχει και η θέση του αδελφού του, Χαλίντ. Παρότι ο Σαντάμ εμφανίζεται ως επικρατέστερος διάδοχος του πατέρα του, ο Χαλίντ διαθέτει θεσμικό στρατιωτικό ρόλο και διατηρεί στενότερες σχέσεις με αιγυπτιακούς κύκλους. Επομένως, η διαδοχή του Χαλίφα δεν είναι αποκλειστικά ζήτημα προσωπικής προτίμησης του σημερινού ηγέτη. Εξαρτάται και από το ποιος θα συγκεντρώσει την αποδοχή των στρατιωτικών διοικητών, των φυλετικών δικτύων και των ξένων υποστηρικτών.

Ένας ακόμη κρίσιμος παράγοντας είναι τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα (ΗΑΕ), τα οποία έχουν επενδύσει πολιτικά και στρατιωτικά στην οικογένεια Χαφτάρ. Η σχέση με το Άμπου Ντάμπι συνδέεται και με τον πόλεμο στο γειτονικό Σουδάν. Έκθεση ειδικών του ΟΗΕ, που δημοσιοποιήθηκε το 2026, κατέγραψε τη χρήση λιβυκών διαδρομών και εγκαταστάσεων από δίκτυα που υποστήριζαν τις Δυνάμεις Ταχείας Υποστήριξης του Σουδάν.

Στην έκθεση περιλαμβάνονται στοιχεία για τη δράση της ταξιαρχίας Subul al-Salam, η οποία συνδέεται με τις δυνάμεις του Χαφτάρ, και τη μεταφορά προσωπικού, καυσίμων και στρατιωτικού υλικού προς το σουδανικό μέτωπο. Ο Χαλίφα Χαφτάρ έχει αρνηθεί ότι οι δυνάμεις του υποστηρίζουν τις Δυνάμεις Ταχείας Υποστήριξης.

Για την Αίγυπτο, η οποία υποστηρίζει τον σουδανικό τακτικό στρατό, αυτές οι εξελίξεις αποτελούν πρόσθετη πηγή ανησυχίας. Για την οικογένεια Χαφτάρ, από την άλλη πλευρά, αποκαλύπτουν πόσο δύσκολο είναι να εξισορροπηθούν τα αντικρουόμενα συμφέροντα των περιφερειακών συμμάχων της.

Τα ερωτήματα για την πολιτική νομιμοποίηση του Σαντάμ

Πέρα από τις διεθνείς διαπραγματεύσεις, η ενδεχόμενη ανάδειξη του Σαντάμ Χαφτάρ σε κεντρικό πολιτικό αξίωμα εγείρει και σοβαρά ζητήματα λογοδοσίας.

Ο Σαντάμ έχει συνδεθεί με τη διοίκηση της ένοπλης οργάνωσης Tariq Ben Zeyad, η οποία έχει βρεθεί στο επίκεντρο καταγγελιών για παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Η Διεθνής Αμνηστία έχει καταγράψει την υπόθεση του Λίβυου βουλευτή Ιμπραήμ αλ Ντέρσι, ο οποίος εξαφανίστηκε το 2024 στη Βεγγάζη. Σε βίντεο που δημοσιοποιήθηκαν το 2025, ο βουλευτής εμφανιζόταν αλυσοδεμένος, με εμφανή σημάδια κακομεταχείρισης, και απευθυνόταν στον Σαντάμ Χαφτάρ ζητώντας την απελευθέρωσή του.

Η Human Rights Watch έχει επίσης επισημάνει ότι η χώρα εξακολουθεί να αντιμετωπίζει εκτεταμένα προβλήματα αυθαίρετων κρατήσεων, βασανιστηρίων και ατιμωρησίας, τόσο στις περιοχές που ελέγχει η ανατολική στρατιωτική διοίκηση όσο και στη δυτική Λιβύη. Αυτό καθιστά ιδιαίτερα σύνθετο το ζήτημα μιας πολιτικής συμφωνίας που θα βασίζεται πρωτίστως στους σημερινούς ισχυρούς παράγοντες. Η διεθνής κοινότητα επιδιώκει τη σταθερότητα, όμως μια συμφωνία μεταξύ οικογενειών και στρατιωτικών ηγεσιών δεν συνεπάγεται αυτομάτως δημοκρατική νομιμοποίηση ή ουσιαστική επανένωση της χώρας.

Τι σημαίνουν όλα αυτά για την Ελλάδα

Για την Αθήνα, η υπόθεση του Σαντάμ Χαφτάρ δεν είναι ένα μακρινό επεισόδιο στην εσωτερική πολιτική της Λιβύης.

Η έγκριση του τουρκολιβυκού μνημονίου από την ανατολική Βουλή δημιουργεί νέα πολιτικά δεδομένα γύρω από μια συμφωνία αντίθετη με το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας. Η συμφωνία του 2019 επιχειρεί να καθορίσει θαλάσσια όρια μεταξύ Τουρκίας και Λιβύης, χωρίς να αναγνωρίζει την επίδραση ελληνικών νησιών, πρωτίστως της Κρήτης, στην οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών.

Η διάσταση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία σε μια περίοδο κατά την οποία προχωρούν οι ελληνικές έρευνες για υδρογονάνθρακες. Τον Φεβρουάριο του 2026 υπογράφηκαν συμφωνίες με την κοινοπραξία Chevron και HELLENiQ ENERGY για τέσσερις θαλάσσιες περιοχές νότια της Κρήτης και της Πελοποννήσου, συνολικής έκτασης περίπου 47.000 τετραγωνικών χιλιομέτρων. Η παρουσία ενός μεγάλου αμερικανικού ενεργειακού ομίλου καθιστά την περιοχή πεδίο σημαντικών οικονομικών συμφερόντων, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι η Ουάσιγκτον έχει υιοθετήσει όλες τις ελληνικές θέσεις σχετικά με τις θαλάσσιες οριοθετήσεις.

Η ελληνική διπλωματία έχει ήδη κινητοποιηθεί. Στις 22 Οκτωβρίου, ο Γιώργος Γεραπετρίτης ανακοίνωσε συνομιλίες με την Αίγυπτο για ενδεχόμενη ανατολική επέκταση της υφιστάμενης συμφωνίας οριοθέτησης των δύο χωρών. Στις 26 Οκτωβρίου, η Ελλάδα, η Κύπρος, η Ευρωπαϊκή Ένωση, η Αίγυπτος, το Μπαχρέιν και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα διατύπωσαν κοινή αντίθεση στη συμφωνία Τουρκίας και Λιβύης στο πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών. Η κοινή τοποθέτηση υπογραμμίζει ότι το ζήτημα δεν αφορά αποκλειστικά μια διμερή διαφορά μεταξύ Αθήνας και Άγκυρας.

Υπάρχει, ωστόσο, και μια δεύτερη, άμεση ελληνική προτεραιότητα: το μεταναστευτικό.

Τα παράλια της ανατολικής Λιβύης, ιδιαίτερα η περιοχή του Τομπρούκ, έχουν εξελιχθεί σε βασική αφετηρία μεταναστευτικών διαδρομών προς την Κρήτη και τη Γαύδο. Η ελληνική κυβέρνηση χρειάζεται συνεπώς συνεργασία με τις αρχές που ασκούν πραγματικό έλεγχο στις συγκεκριμένες περιοχές, ακόμη και όταν διαφωνεί με τις πολιτικές και διπλωματικές επιλογές τους. Αυτή η διπλή ανάγκη εξηγεί γιατί η Αθήνα είχε επιδιώξει απευθείας επαφές με τον Σαντάμ Χαφτάρ. Από τη μία πλευρά, επιθυμεί τη διαφύλαξη των θαλάσσιων δικαιωμάτων της και την αποτροπή διεύρυνσης της τουρκικής επιρροής. Από την άλλη, δεν έχει την πολυτέλεια να διακόψει κάθε επικοινωνία με έναν από τους βασικούς παράγοντες που ελέγχουν την απέναντι ακτή.

Η δυσκολία βρίσκεται ακριβώς εκεί: η Ελλάδα καλείται να συνεργαστεί σε πρακτικά ζητήματα ασφάλειας με μια λιβυκή ηγεσία η οποία, στο ζήτημα των θαλάσσιων ζωνών, έχει πλέον στηρίξει μια τουρκική επιλογή αντίθετη με τα ελληνικά συμφέροντα.

Παρά την έντονη διπλωματική κινητικότητα, τίποτα δεν εγγυάται ότι ο Σαντάμ Χαφτάρ θα καταφέρει να εξασφαλίσει την προεδρία ή ότι η Λιβύη βρίσκεται κοντά σε οριστική πολιτική συμφωνία. Η απομάκρυνση του Αγκίλα Σάλεχ, η ενίσχυση των σχέσεων με την Τουρκία και οι επαφές με την κυβέρνηση Τραμπ ενισχύουν τη θέση του, αλλά δεν εξαλείφουν τις αντιθέσεις στο εσωτερικό της χώρας. Οι δυνάμεις της Τρίπολης δεν έχουν συμφωνήσει σε ενιαία στρατιωτική διοίκηση. Η Αίγυπτος διατηρεί επιφυλάξεις.

The post Σαντάμ Χαφτάρ: Ο γιος του στρατάρχη που θέλει να κυβερνήσει τη Λιβύη – Το παζάρι με την Τουρκία, ο Τραμπ και η μάχη για την Κρήτη appeared first on iEidiseis.