Τραμπ: Αμερικανός αξιωματούχος πρότεινε στη Γουιάνα να παραχωρήσει εδάφη στη Βενεζουέλα – Το παρασκήνιο για το Εσεκίμπο

Μια εξαιρετικά ασυνήθιστη διπλωματική πρωτοβουλία της κυβέρνησης Τραμπ προκαλεί ερωτήματα για τη στάση της Ουάσιγκτον απέναντι στη διαμάχη Γουιάνας – Βενεζουέλας. Αμερικανός αξιωματούχος φέρεται να πρότεινε σε εκπροσώπους της Γουιάνας να εξετάσουν το ενδεχόμενο παραχώρησης μέρους της επικράτειάς τους στη Βενεζουέλα, σε μια προσπάθεια να διευθετηθεί η μακροχρόνια εδαφική αντιπαράθεση για την περιοχή Εσεκίμπο.
Σύμφωνα με αποκλειστικό δημοσίευμα του Reuters, ο Τζέρεμι Λιούιν, ο οποίος μέχρι πρόσφατα κατείχε τη θέση του επικεφαλής σχεδιασμού πολιτικής στο Στέιτ Ντιπάρτμεντ, έθεσε το ζήτημα σε συνομιλίες με αξιωματούχους της Γουιάνας. Η αναφορά προκάλεσε έντονη έκπληξη στο Τζορτζτάουν, καθώς η κυβέρνηση της χώρας έχει επανειλημμένα διαμηνύσει ότι το καθεστώς της περιοχής δεν αποτελεί αντικείμενο διαπραγμάτευσης.
Η υπόθεση αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία επειδή, σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, οι επαφές έγιναν με εντολή του Λευκού Οίκου και εντάσσονται σε μια ευρύτερη προσπάθεια της Ουάσιγκτον να διαμορφώσει νέες σχέσεις με την κυβέρνηση της Ντέλσι Ροντρίγκες στη Βενεζουέλα.
Γουιάνα: Η πρόταση για παραχώρηση μέρους του Εσεκίμπο στη Βενεζουέλα
Όπως αναφέρει το Reuters, ο Τζέρεμι Λιούιν συναντήθηκε τον Σεπτέμβριο στην Ουάσιγκτον με τον υπουργό Εξωτερικών της Γουιάνας, Ρόμπερτ Πέρσαουντ. Κατά τη διάρκεια της συνάντησης, φέρεται να ανέφερε ότι θα μπορούσε να μεσολαβήσει για την έναρξη συνομιλιών σχετικά με το εδαφικό ζήτημα, σε απευθείας επαφή με την υπηρεσιακή πρόεδρο της Βενεζουέλας, Ντέλσι Ροντρίγκες.
Δύο από τις πηγές που επικαλείται το πρακτορείο υποστήριξαν ότι ο Αμερικανός αξιωματούχος έθεσε ακόμη και το ενδεχόμενο να αποκτήσει η Βενεζουέλα μερικό έλεγχο στην περιοχή Εσεκίμπο. Οι πηγές δεν συμφωνούν απολύτως ως προς την ακριβή διατύπωση που χρησιμοποιήθηκε, ωστόσο οι αξιωματούχοι της Γουιάνας φέρεται να ανησύχησαν αρκετά ώστε να ζητήσουν άμεσα διευκρινίσεις από άλλους παράγοντες του Στέιτ Ντιπάρτμεντ.
Η αμερικανική πλευρά επιχείρησε στη συνέχεια να καθησυχάσει το Τζορτζτάουν, διαβεβαιώνοντας ότι η θέση των ΗΠΑ για τα σύνορα των δύο χωρών δεν είχε μεταβληθεί.
Ο ίδιος ο Λιούιν δήλωσε στο Reuters ότι είχε πραγματοποιήσει προκαταρκτικές συνομιλίες με εκπροσώπους τόσο της Γουιάνας όσο και της Βενεζουέλας. Υποστήριξε ότι ενεργούσε κατόπιν εντολής του Λευκού Οίκου και χαρακτήρισε «εντελώς ψευδή» οποιαδήποτε υπόνοια ότι η πρωτοβουλία δεν είχε την έγκριση της αμερικανικής κυβέρνησης.
Το Εσεκίμπο και τα πετρέλαια που άλλαξαν τη γεωπολιτική της περιοχής
Η περιοχή Εσεκίμπο αποτελεί περίπου τα δυτικά δύο τρίτα της επικράτειας της Γουιάνας και βρίσκεται στο επίκεντρο μιας εδαφικής διαμάχης που διαρκεί περισσότερο από 180 χρόνια.
Η Βενεζουέλα διεκδικεί την περιοχή, η οποία διαθέτει σημαντικά αποθέματα χρυσού, διαμαντιών και βωξίτη. Ωστόσο, οι ενεργειακές ανακαλύψεις των τελευταίων ετών έχουν αυξήσει κατακόρυφα τη στρατηγική και οικονομική της αξία.
Το 2015, μεγάλες ανακαλύψεις πετρελαίου από την ExxonMobil στα γειτονικά θαλάσσια ύδατα άλλαξαν τα δεδομένα. Η Γουιάνα εξελίχθηκε σε μία από τις ταχύτερα αναπτυσσόμενες οικονομίες παγκοσμίως, αποκτώντας τεράστια ενεργειακή προοπτική και προσελκύοντας το ενδιαφέρον διεθνών επενδυτών.
Η εξέλιξη αυτή αναζωπύρωσε τις διεκδικήσεις του Καράκας, το οποίο υποστηρίζει ότι η περιοχή του ανήκει ιστορικά. Η Γουιάνα, από την πλευρά της, απορρίπτει κατηγορηματικά τις αξιώσεις της Βενεζουέλας και θεωρεί ότι τα σύνορά της έχουν καθοριστεί οριστικά.
Η υπόθεση στη Χάγη και η απόφαση του 1899
Το 2018 η Γουιάνα προσέφυγε στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης, ζητώντας να επιβεβαιωθεί η ισχύς της συνοριακής διαιτητικής απόφασης του 1899, η οποία καθόρισε τα σύνορα μεταξύ της τότε βρετανικής αποικίας της Γουιάνας και της Βενεζουέλας.
Η δικαστική διαδικασία αποτελεί κεντρικό στοιχείο της προσπάθειας του Τζορτζτάουν να διασφαλίσει διεθνώς την εδαφική του ακεραιότητα. Η Βενεζουέλα, ωστόσο, συνεχίζει να αμφισβητεί το υφιστάμενο καθεστώς και να ζητά διαπραγματεύσεις για το μέλλον της περιοχής.
Η διαμάχη έχει προκαλέσει επανειλημμένες εντάσεις, με τη Γουιάνα να καταγγέλλει τις κινήσεις του Καράκας ως απειλή για την κυριαρχία της. Η διεθνής αναγνώριση της περιοχής ως τμήματος της Γουιάνας παραμένει ευρεία, ενώ οι ΗΠΑ και ουσιαστικά όλες οι άλλες χώρες αναγνωρίζουν στην πράξη το υφιστάμενο καθεστώς.
Η επιστολή της Ροντρίγκες στον Τραμπ και η νέα σχέση για ΗΠΑ – Βενεζουέλα
Το παρασκήνιο της αμερικανικής πρωτοβουλίας συνδέεται με την προσπάθεια της Ντέλσι Ροντρίγκες να εξασφαλίσει αμερικανική διαμεσολάβηση για το εδαφικό ζήτημα.
Σύμφωνα με το Reuters, σε επιστολή της προς τον Ντόναλντ Τραμπ στις 11 Μαΐου, η Ροντρίγκες ζήτησε τη στήριξή του ώστε να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις για προσέγγιση με τη Γουιάνα και να αντιμετωπιστεί αυτό που χαρακτήρισε «ιστορική εδαφική διαφορά» για το Εσεκίμπο.
Το πρακτορείο διευκρινίζει ότι δεν μπόρεσε να επιβεβαιώσει ανεξάρτητα τη γνησιότητα της επιστολής, την οποία του παρείχε ο ίδιος ο Λιούιν.
Ο Αμερικανός αξιωματούχος ανέφερε ότι η Ροντρίγκες έθεσε το θέμα και σε συνάντησή τους στο Καράκας τον Ιούλιο. Σύμφωνα με τον ίδιο, ο Λευκός Οίκος τού ανέθεσε να πραγματοποιήσει προκαταρκτικές και εμπιστευτικές συνομιλίες με τις δύο πλευρές, προκειμένου να αξιολογήσει το ζήτημα και να ενημερώσει την αμερικανική κυβέρνηση.
Η εξέλιξη εντάσσεται σε μια εντυπωσιακή μεταβολή των σχέσεων ΗΠΑ – Βενεζουέλας. Μετά την αμερικανική επιχείρηση τον Ιανουάριο, κατά την οποία συνελήφθη ο πρώην πρόεδρος Νικολάς Μαδούρο και μεταφέρθηκε στη Νέα Υόρκη για να αντιμετωπίσει κατηγορίες περί ναρκοτρομοκρατίας, η Ουάσιγκτον έχει αποκτήσει πολύ μεγαλύτερη εμπλοκή στις υποθέσεις της χώρας.
Την Τετάρτη, μάλιστα, ο υπουργός Άμυνας των ΗΠΑ, Πιτ Χέγκσεθ, συναντήθηκε στο Καράκας με τη Ροντρίγκες και υπέγραψε συμφωνία για την ενίσχυση της στρατιωτικής συνεργασίας μεταξύ των δύο χωρών.
Τι απαντά η Ουάσιγκτον για τα σύνορα ανάμεσα σε Γουιάνα – Βενεζουέλα
Παρά τις πληροφορίες για τις συνομιλίες, το Στέιτ Ντιπάρτμεντ επιμένει ότι η αμερικανική θέση για τα σύνορα δεν έχει αλλάξει.
Εκπρόσωπος του υπουργείου δήλωσε στο Reuters ότι η αμερικανική κυβέρνηση δέχεται καθημερινά διαφορετικές ιδέες και προτάσεις πολιτικής από εξωτερικούς παράγοντες, αλλά ξεκαθάρισε ότι η θέση των ΗΠΑ για τα σύνορα μεταξύ Γουιάνας και Βενεζουέλας παραμένει αμετάβλητη.
Ο Λευκός Οίκος παρέπεμψε τις ερωτήσεις στο Στέιτ Ντιπάρτμεντ, χωρίς να διευκρινίσει αν είχε δώσει συγκεκριμένη εντολή για συνομιλίες σχετικά με το μέλλον του Εσεκίμπο ή αν είχε λάβει την επιστολή της Ροντρίγκες.
Οι κυβερνήσεις της Γουιάνας και της Βενεζουέλας δεν απάντησαν στα επανειλημμένα αιτήματα του Reuters για σχολιασμό.
Το βασικό ερώτημα πλέον είναι αν η Ουάσιγκτον επιχείρησε απλώς να διερευνήσει μια διπλωματική διέξοδο ή αν εξετάζει μια ευρύτερη αναδιάταξη των ισορροπιών στη βόρεια Νότια Αμερική. Σε κάθε περίπτωση, η αναφορά σε πιθανή παραχώρηση εδάφους από τη Γουιάνα προς τη Βενεζουέλα αποκαλύπτει πόσο περίπλοκη έχει γίνει η αμερικανική προσέγγιση σε μια περιοχή με τεράστια ενεργειακά αποθέματα και αυξανόμενη στρατηγική σημασία.
Πηγή: iEidiseis











