* e-koufalia.gr * Ανεξάρτητη ενημέρωση για το Δήμο Χαλκηδόνος
Η στρατιωτική ενίσχυση της Ευρώπης δεν αρκεί για να αποτρέψει έναν πόλεμο με τη Ρωσία, υποστηρίζουν οι Financial Times σε ανάλυσή τους την Κυριακή (15/11), επισημαίνοντας την ανάγκη αποκατάστασης των διαύλων επικοινωνίας με τη Μόσχα.
Περισσότερες από τέσσερις δεκαετίες μετά τις επικίνδυνες στιγμές του Ψυχρού Πολέμου, ο κίνδυνος μιας στρατιωτικής σύγκρουσης ανάμεσα στη Ρωσία και στη Δύση επανέρχεται. Ο Γενικός Γραμματέας του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, έχει προειδοποιήσει ότι η Συμμαχία πρέπει να είναι έτοιμη για το ενδεχόμενο ρωσικής επίθεσης μέσα σε πέντε χρόνια. Από την πλευρά της, η Μόσχα θεωρεί ότι τα κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ συμμετέχουν στον πόλεμο στην Ουκρανία.
Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις στηρίζουν την Ουκρανία, αυξάνουν τις αμυντικές δαπάνες για να καλύψουν τις ελλείψεις που συσσωρεύτηκαν επί χρόνια και ενισχύουν την προστασία τους απέναντι στις επιθέσεις της λεγόμενης «γκρίζας ζώνης».
Κατά τους Financial Times, οι προσπάθειες αυτές είναι αναγκαίες, αλλά δεν εξαλείφουν τον μικρό, πλην υπαρκτό, κίνδυνο μιας καταστροφικής σύγκρουσης και για τις δύο πλευρές.
Europe needs to talk to Russia https://t.co/wDkuHucFjN | opinion
— Financial Times (@FT) November 15, 2026
Ο κίνδυνος πολέμου με τη Ρωσία
Πολλοί από τους μηχανισμούς ασφαλείας που λειτουργούσαν κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου έχουν πλέον καταρρεύσει. Οι συμφωνίες για τον έλεγχο των εξοπλισμών είναι σχεδόν ανύπαρκτες, η κοινή αντίληψη γύρω από τη στρατηγική της αποτροπής έχει χαθεί και οι δυνατότητες διαχείρισης μιας ενδεχόμενης κλιμάκωσης είναι περιορισμένες.
Λιγοστοί είναι και οι δίαυλοι επικοινωνίας με τη Ρωσία, τόσο σε στρατιωτικό όσο και σε πολιτικό επίπεδο, χωρίς μάλιστα να αποδεικνύονται ιδιαίτερα αποτελεσματικοί.
Στις διεθνείς σχέσεις, το φαινόμενο αυτό συνδέεται με το λεγόμενο δίλημμα ασφαλείας. Όταν δύο αντίπαλοι ενισχύουν την άμυνά τους, ο καθένας ενδέχεται να εκλάβει τις κινήσεις του άλλου ως προετοιμασία επίθεσης. Ακολουθούν αντίμετρα, τα οποία με τη σειρά τους προκαλούν νέες αντιδράσεις.
Έτσι, δύο πλευρές που δεν επιθυμούν να πολεμήσουν μπορούν να οδηγηθούν σε ένοπλη σύγκρουση εξαιτίας μιας σειράς λανθασμένων εκτιμήσεων.
Την κατάσταση επιβαρύνει η πολεμική ρητορική των πολιτικών. Η κατάρτιση στρατιωτικών σχεδίων για την εξουδετέρωση της ρωσικής αεράμυνας γύρω από τον θύλακα του Καλίνινγκραντ μπορεί να είναι εύλογη από την πλευρά του ΝΑΤΟ. Η δημόσια αναφορά σε τέτοια σχέδια από έναν υπουργό Εξωτερικών της Ε.Ε., όμως, ενδέχεται να προκαλέσει ακριβώς τις αντιδράσεις που η Συμμαχία επιθυμεί να αποφύγει.
Όταν ο κόσμος βρέθηκε κοντά στον πυρηνικό πόλεμο
Το 1983 υπήρξε μία από τις πλέον επικίνδυνες χρονιές του Ψυχρού Πολέμου. Η έντονη αντικομμουνιστική ρητορική του τότε Προέδρου των ΗΠΑ, Ρόναλντ Ρίγκαν, είχε ενισχύσει τις υποψίες της σοβιετικής ηγεσίας ότι η Ουάσινγκτον ενδεχομένως προετοιμαζόταν για πόλεμο.
Τον Σεπτέμβριο εκείνης της χρονιάς, τα σοβιετικά συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης έδωσαν την εντύπωση ότι οι ΗΠΑ είχαν εξαπολύσει επίθεση με βαλλιστικούς πυραύλους. Ένας Σοβιετικός αξιωματικός έκρινε ότι πιθανότατα επρόκειτο για σφάλμα του συστήματος, αποτρέποντας μια πυρηνική αντεπίθεση.
Δύο μήνες αργότερα, τον Νοέμβριο, η Μόσχα εξέλαβε την ετήσια στρατιωτική άσκηση του ΝΑΤΟ, Able Archer, ως πιθανή προετοιμασία επίθεσης εναντίον της Σοβιετικής Ένωσης.
Δεν είναι γνωστό πόσο κοντά έφτασε τότε η ανθρωπότητα σε έναν πυρηνικό πόλεμο. Οι Financial Times εκτιμούν, πάντως, ότι οι σημερινές συνθήκες δημιουργούν ανάλογους κινδύνους, καθώς ένα ατύχημα ή μια λανθασμένη εκτίμηση μπορεί να αποδειχθεί πιο επικίνδυνη από μια συνειδητή απόφαση για πόλεμο.
Γιατί η Ευρώπη πρέπει να μιλήσει με τη Ρωσία
Η επανέναρξη του διαλόγου με τη Μόσχα κάθε άλλο παρά εύκολη υπόθεση είναι. Οι συνομιλίες των τελευταίων ετών δεν υπήρξαν παραγωγικές, ενώ ο Ρώσος Πρόεδρος, Βλαντίμιρ Πούτιν, παραμένει προσηλωμένος σε όσα ο ίδιος αντιλαμβάνεται ως ιστορικές αδικίες εις βάρος της χώρας του.
Η ρωσική ηγεσία αντιμετωπίζει τη διεύρυνση του ΝΑΤΟ ως απειλή για την ασφάλειά της και δεν αποδέχεται ότι πρόκειται αποκλειστικά για μια αμυντική συμμαχία. Η υποτίμηση αυτής της αντίληψης από τις δυτικές κυβερνήσεις εγκυμονεί κινδύνους, σύμφωνα με τη βρετανική εφημερίδα.
Οι ευρωπαϊκές χώρες καλούνται να αξιοποιήσουν όσο το δυνατόν περισσότερους διαύλους επικοινωνίας, εξηγώντας στη Μόσχα πώς αντιλαμβάνονται την ευρωπαϊκή ασφάλεια και διερευνώντας τρόπους περιορισμού των παρερμηνειών.
Μια τέτοια προσπάθεια προϋποθέτει μεγαλύτερη συνεννόηση μεταξύ των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων. Οι ηγέτες της ηπείρου θα μπορούσαν να ορίσουν εκπροσώπους που θα αναλάβουν τον κύριο ρόλο στην επικοινωνία με τη Ρωσία, χωρίς να αποκλείονται άλλες διπλωματικές επαφές.
Η στρατηγική αποτροπής και ο ρόλος των ΗΠΑ
Η Ευρώπη χρειάζεται να αναπτύξει τη δική της στρατηγική σκέψη και πέρα από το αρχηγείο του ΝΑΤΟ. Εφόσον προετοιμάζεται για το ενδεχόμενο πολέμου, οφείλει να έχει εξετάσει εγκαίρως πώς θα αντιδράσει σε μια κρίση και με ποιον τρόπο θα εμποδίσει την ανεξέλεγκτη κλιμάκωσή της.
Η αποτελεσματική αποτροπή δεν εξαρτάται αποκλειστικά από τη στρατιωτική ισχύ. Απαιτεί προσεκτική συνδυαστική χρήση σαφήνειας και ασάφειας κατά την επικοινωνία των συνεπειών που θα είχε μια επιθετική ενέργεια.
Αυτό αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία όταν τα μηνύματα που εκπέμπουν οι ΗΠΑ δεν χαρακτηρίζονται από συνέπεια.
Το μάθημα της Μάργκαρετ Θάτσερ
Το 1983, η τότε πρωθυπουργός της Βρετανίας, Μάργκαρετ Θάτσερ, αφιέρωσε μία ολόκληρη ημέρα σε συζητήσεις με ειδικούς για τη Σοβιετική Ένωση.
Ήθελε να κατανοήσει πώς λειτουργούσε το σοβιετικό σύστημα, ποιες ήταν οι πεποιθήσεις των ηγετών του και ποια ήταν τα πλεονεκτήματα και οι αδυναμίες του.
Η Μάργκαρετ Θάτσερ θεωρούσε ότι η Δύση βρισκόταν σε μια βαθιά, συστημική αντιπαράθεση με τη Σοβιετική Ένωση. Πίστευε, όμως, ότι η απομόνωση των Σοβιετικών θα αποτελούσε σφάλμα και επιθυμούσε η Δύση να είναι έτοιμη όταν θα ερχόταν η στιγμή της αλλαγής.
Έναν χρόνο αργότερα, το 1984, υποδέχθηκε στη Βρετανία τον Μιχαήλ Γκορμπατσόφ, σε μια επίσκεψη που έμελλε να αποκτήσει ιστορική σημασία.
Πηγή: iEidiseis
